<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="ZW09n0077">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 77 關於江泌女子僧法誦出經</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻數位版, No. 77 關於江泌女子僧法誦出經</title>
			<author>方廣錩</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">9</idno>.<idno type="no">77</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">關於江泌女子僧法誦出經</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">方廣錩大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00178">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00178</charName>
				<mapping cb:dec="983218" type="PUA">U+F00B2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B88</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*奈]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05105">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05105</charName>
				<mapping cb:dec="988145" type="PUA">U+F13F1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[契-大+石]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2010-03-08T13:48:27">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="ZW" n="0383a01"/>
<lb ed="ZW" n="0383a02"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>關於江泌女子僧法誦出經</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0383a03"/>
<lb ed="ZW" n="0383a04"/><byline cb:type="author">方廣錩</byline>
<lb ed="ZW" n="0383a05"/>
<lb ed="ZW" n="0383a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一、問題的提出</cb:mulu><head>一、問題的提出</head>
<lb ed="ZW" n="0383a07"/><p xml:id="pZW09p0383a0701">南朝齊末梁初，發生了一件現在看來在佛敎文獻學史上
<lb ed="ZW" n="0383a08"/>很有意思的事情。那就是江泌女子僧法靜坐誦出經。根據目
<lb ed="ZW" n="0383a09"/>前掌握的資料，最詳盡地紀錄了這件事的，是同時代的梁僧
<lb ed="ZW" n="0383a10"/>祐的《出三藏記集》。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a11"/><p xml:id="pZW09p0383a1101">下面，先把《出三藏記集》的有關記載抄錄如下：</p>
<lb ed="ZW" n="0383a12"/>
<lb ed="ZW" n="0383a13"/><p xml:id="pZW09p0383a1301">僧法尼所誦出經入疑錄</p>
<lb ed="ZW" n="0383a14"/><p xml:id="pZW09p0383a1401">《寶頂經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a15"/><p xml:id="pZW09p0383a1501">《淨土經》，七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383001" n="0383001"/>卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a16"/><p xml:id="pZW09p0383a1601">《正頂經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a17"/><p xml:id="pZW09p0383a1701">《法華經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a18"/><p xml:id="pZW09p0383a1801">《藥草經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a19"/><p xml:id="pZW09p0383a1901">《太子經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a20"/><p xml:id="pZW09p0383a2001">《伽耶波經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a21"/><p xml:id="pZW09p0383a2101">《波羅奈經》，二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0383002" n="0383002"/>卷。中興元年出，時年十二歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a22"/><p xml:id="pZW09p0383a2201">《優婁頻經》，一卷。中興元年出，時年十二歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a23"/><p xml:id="pZW09p0383a2301">《益意經》，二卷。天監元年出，時年十三。智遠承旨。</p>
<lb ed="ZW" n="0383a24"/><p xml:id="pZW09p0383a2401">《般若得經》，一卷。天監元年出，時年十三。智遠承
<lb ed="ZW" n="0383a25"/>旨。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0384a" n="0384a"/>
<lb ed="ZW" n="0384a01"/><p xml:id="pZW09p0384a0101">《華嚴瓔珞經》，一卷。天監元年出，時年十三。智遠
<lb ed="ZW" n="0384a02"/>承旨。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a03"/><p xml:id="pZW09p0384a0301">《踰陀衛經》，一卷。天監四年臺內華光殿出，時年十
<lb ed="ZW" n="0384a04"/>六。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a05"/><p xml:id="pZW09p0384a0501">《阿那含經》，二卷。天監四年出，時年十六。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a06"/><p xml:id="pZW09p0384a0601">《妙音師子吼經》，三卷。天監四年出，時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384001" n="0384001"/>年十六。借
<lb ed="ZW" n="0384a07"/>張家。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a08"/><p xml:id="pZW09p0384a0801">《出乘師子吼經》，一卷。天監三年出，時年十五。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a09"/><p xml:id="pZW09p0384a0901">《勝鬘經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a10"/><p xml:id="pZW09p0384a1001">《優曇經》，一卷。永元元年出，時年九歲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384002" n="0384002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0384a11"/><p xml:id="pZW09p0384a1101">《妙莊嚴經》，四卷。永元元年出，時年九歲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0384003" n="0384003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0384a12"/><p xml:id="pZW09p0384a1201">《維摩經》，一卷。江家出。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a13"/><p xml:id="pZW09p0384a1301">《序七世經》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a14"/><p xml:id="pZW09p0384a1401">右二十一種經，凡三十五卷，經如前件。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a15"/><p xml:id="pZW09p0384a1501">齊末太學博士江泌處女尼子所出。初尼子年在齠齔，有
<lb ed="ZW" n="0384a16"/>時閉目靜坐，誦出此經。或說上天，或稱神授。發言通利，
<lb ed="ZW" n="0384a17"/>有如宿習。令人寫出，俄而還止。經歷旬朔，續復如前。京
<lb ed="ZW" n="0384a18"/>都道俗，威（咸）傳其異。今上敕見，面問所以。其依事奉
<lb ed="ZW" n="0384a19"/>答，不異常人。然篤信正法，少修梵行。父母欲嫁之，誓而
<lb ed="ZW" n="0384a20"/>弗許。後遂出家，名僧法，住靑園寺。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a21"/><p xml:id="pZW09p0384a2101">祐旣收集正典，撿括異聞。事接耳目，就求省視。其家
<lb ed="ZW" n="0384a22"/>祕隱，不以見示。唯得《妙音師子吼經》三卷，以備疑經之
<lb ed="ZW" n="0384a23"/>錄。</p>
<lb ed="ZW" n="0384a24"/><p xml:id="pZW09p0384a2401">此尼以天監四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0385001" n="0385001"/>年三月亡。有好事者，得其文疏前後所
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0385a" n="0385a"/>
<lb ed="ZW" n="0385a01"/>出經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0385002" n="0385002"/>二十餘卷。厥舅孫質以爲眞經，行疏勸化，收拾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0385003" n="0385003"/>傳寫。
<lb ed="ZW" n="0385a02"/>旣染毫牘，必存於世。昔漢建安末，濟陰丁氏之妻忽如中疾，
<lb ed="ZW" n="0385a03"/>便能胡語。又求紙筆，自爲胡書。復有西域胡人，見其此書，
<lb ed="ZW" n="0385a04"/>云是經莂。推尋往古，不無此事。但義非金口，又無師譯。
<lb ed="ZW" n="0385a05"/>取捨兼懷，故附之疑例。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0385004" n="0385004"/></p>
<lb ed="ZW" n="0385a06"/>
<lb ed="ZW" n="0385a07"/><p xml:id="pZW09p0385a0701">江泌，《南齊書》有傳，未及其女誦經事。但傳中謂：</p>
<lb ed="ZW" n="0385a08"/>
<lb ed="ZW" n="0385a09"/><p xml:id="pZW09p0385a0901">世祖以爲南康王子琳侍讀。建武中，明帝害諸王後，泌
<lb ed="ZW" n="0385a10"/>憂念子琳，詣誌公道人問其禍福。誌公覆香爐灰示之，曰：
<lb ed="ZW" n="0385a11"/>「都盡。無所餘。」及子琳被害，泌往哭之，淚盡，繼之以
<lb ed="ZW" n="0385a12"/>血。親視殯葬，乃去。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0385005" n="0385005"/></p>
<lb ed="ZW" n="0385a13"/>
<lb ed="ZW" n="0385a14"/><p xml:id="pZW09p0385a1401">誌公道人卽著名的神異僧人寶誌。這說明江泌家確有信
<lb ed="ZW" n="0385a15"/>仰佛敎的傳統。《南史》亦有江泌傳。大略相同，不具引。</p>
<lb ed="ZW" n="0385a16"/><p xml:id="pZW09p0385a1601">按照上述記載，這個僧法乃江泌的女兒，生於南齊永明
<lb ed="ZW" n="0385a17"/>九年（491）。從南齊永元元年（499），9歲那年開始，有時
<lb ed="ZW" n="0385a18"/>閉目靜坐，口中就會念念有詞地誦出佛經。據說她誦時十分
<lb ed="ZW" n="0385a19"/>流利，就好像以前曾經學習過一樣。就這樣，斷斷續續，過
<lb ed="ZW" n="0385a20"/>一段時間誦出一部。並由人紀錄下來。當年共誦出《寶頂經》
<lb ed="ZW" n="0385a21"/>等7部。第二年，永元二年（500），10歲時誦出3部。南
<lb ed="ZW" n="0385a22"/>齊中興元年（501），12歲時又誦出2部。蕭梁天監元年
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0386a" n="0386a"/>
<lb ed="ZW" n="0386a01"/>（502），13歲時誦出3部。蕭梁天監三年（504），15歲時
<lb ed="ZW" n="0386a02"/>誦出1部。蕭梁天監四年（505），16歲時誦出3部。總共
<lb ed="ZW" n="0386a03"/>誦出21部35卷。她的事跡轟動了建業，連梁武帝也親自詔
<lb ed="ZW" n="0386a04"/>她面見。天監四年有一部《踰陀衛經》是在臺內華光殿中誦
<lb ed="ZW" n="0386a05"/>出的，大槪就是梁武帝這次召見的結果。據說由於她自己的
<lb ed="ZW" n="0386a06"/>堅持，家人祗好同意她出家。出家後的法名叫「僧法」，故
<lb ed="ZW" n="0386a07"/>經錄中稱她爲「僧法尼」，住在靑園寺。但可惜短命夭亡，
<lb ed="ZW" n="0386a08"/>天監四年三月，纔祗有16歲便亡故。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a09"/><p xml:id="pZW09p0386a0901">僧祐，生於劉宋元嘉二十二年（445），死於梁天監十七
<lb ed="ZW" n="0386a10"/>年（518），終年74歲。齊梁時代著名的律學大師、佛敎目
<lb ed="ZW" n="0386a11"/>錄學家、佛敎文史學家。所編纂的《出三藏記集》，至今以
<lb ed="ZW" n="0386a12"/>嚴謹著稱。僧祐一生，主要活動在建業（今江蘇南京）。而
<lb ed="ZW" n="0386a13"/>僧法誦經事，正發生在建業。僧祐自稱對此事「事接耳
<lb ed="ZW" n="0386a14"/>目」，亦卽曾經耳聞目睹。他甚至親自上門採訪。因此，事
<lb ed="ZW" n="0386a15"/>情的可靠性，應該沒有懷疑。起碼僧祐自己對此沒有懷疑。
<lb ed="ZW" n="0386a16"/>當然，僧祐的上述記載略有錯誤。旣然該僧法永元二年（500）
<lb ed="ZW" n="0386a17"/>時祗有10歲，則中興元年（501）應該是11歲，而不能是
<lb ed="ZW" n="0386a18"/>12歲。誠如此，則她逝世時年僅15歲。後代經錄在僧法年
<lb ed="ZW" n="0386a19"/>齡問題上著錄不一，爲避文繁，不一一介紹。</p>
<lb ed="ZW" n="0386a20"/><p xml:id="pZW09p0386a2001">對於發生在1500年前的這一神異的眞僞，我們現在無
<lb ed="ZW" n="0386a21"/>法考證，也無須考證。本文想要研究的是，時人及後人怎麼
<lb ed="ZW" n="0386a22"/>看待這件事？這些經典的流傳及下落如何？並由此對佛敎
<lb ed="ZW" n="0386a23"/>文獻學中的疑僞經問題作一相關研究。</p></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0386a24"/>
<lb ed="ZW" n="0386a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二、僧祐時代</cb:mulu><head>二、僧祐時代</head>
<lb ed="ZW" n="0386a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">1. 《衆經別錄》的記載</cb:mulu><head>（一）、《衆經別錄》的記載</head>
<lb ed="ZW" n="0386a27"/><p xml:id="pZW09p0386a2701">如上所述，《出三藏記集》對僧法誦經事作了詳盡記載。
<lb ed="ZW" n="0386a28"/>其實，在《出三藏記集》之前，還有一部著作，已經涉及僧
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0387a" n="0387a"/>
<lb ed="ZW" n="0387a01"/>法誦出經。這就是本世紀在敦煌遺書中發現的《衆經別錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a02"/><p xml:id="pZW09p0387a0201">《衆經別錄》，上下兩卷，共分十篇。首見著錄於隋費
<lb ed="ZW" n="0387a03"/>長房的《歷代三寶記》卷十五。<name role="" type="person">費長房</name>稱它「未詳作者，似
<lb ed="ZW" n="0387a04"/>宋時述」。屬於<name role="" type="person">費長房</name>親眼看到，且在撰寫《歷代三寶記》
<lb ed="ZW" n="0387a05"/>時曾經參考過的經錄。其後，唐代的《大唐內典錄》也提到
<lb ed="ZW" n="0387a06"/>了它，但道宣是否也見到過這部經錄，還値得研究。當智昇
<lb ed="ZW" n="0387a07"/>撰寫《開元釋敎錄》時，已經「尋本未獲」。再以後，這部
<lb ed="ZW" n="0387a08"/>經錄影蹤全無。敦煌藏經洞開啓後，人們從中發現了兩件南
<lb ed="ZW" n="0387a09"/>北朝寫經殘卷，正是該亡佚千年之久的《衆經別錄》。一件
<lb ed="ZW" n="0387a10"/>是收藏在英國圖書館的斯2872號，一件是收藏在法國圖書
<lb ed="ZW" n="0387a11"/>館的伯3747號。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a12"/><p xml:id="pZW09p0387a1201">伯3747號錄經81部，分爲三個部分。第一部分是「大
<lb ed="ZW" n="0387a13"/>乘經錄第一」，首殘尾存。第二部分是「三乘通敎錄第
<lb ed="ZW" n="0387a14"/>二」，首尾俱全。第三部分是「三乘中大乘錄第三」，首存
<lb ed="ZW" n="0387a15"/>尾殘。首部的第一部分「大乘經錄第一」殘剩經名14部，
<lb ed="ZW" n="0387a16"/>其中著錄在最後的兩部是：</p>
<lb ed="ZW" n="0387a17"/>
<lb ed="ZW" n="0387a18"/><p xml:id="pZW09p0387a1801">佛說花嚴瓔珞經，一卷。以菩薩空有二觀神通爲宗。文。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a19"/><p xml:id="pZW09p0387a1901">佛說般若得道經，一卷。以般若爲萬行首爲宗。文。</p>
<lb ed="ZW" n="0387a20"/>
<lb ed="ZW" n="0387a21"/><p xml:id="pZW09p0387a2101">這兩部就屬於僧法在天監元年誦出的經。著錄中「以某
<lb ed="ZW" n="0387a22"/>某爲宗」等，是《衆經別錄》的作者對該經論述宗旨的判述。
<lb ed="ZW" n="0387a23"/>亦卽《佛說花嚴瓔珞經》主要論述菩薩行空、有二觀以及論
<lb ed="ZW" n="0387a24"/>述神通等事。《佛說般若得道經》主要論述般若爲萬行之首。
<lb ed="ZW" n="0387a25"/>末尾所注的「文」是指經典的行文風格。古代佛敎翻譯有直
<lb ed="ZW" n="0387a26"/>譯、意譯兩家。直譯的經典行文質樸，不太好懂，稱爲
<lb ed="ZW" n="0387a27"/>「質」。意譯的經典行文流暢，很好讀，稱爲「文」。古代
<lb ed="ZW" n="0387a28"/>的翻譯家認爲，直譯忠實於原文，比較可信；但過於質野，
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0388a" n="0388a"/>
<lb ed="ZW" n="0388a01"/>有礙流通。意譯文詞流暢，固然好讀好懂，但也有可能會以
<lb ed="ZW" n="0388a02"/>詞害義。不少人提倡一種「文質均」的行文風格。《衆經別
<lb ed="ZW" n="0388a03"/>錄》對每部經典的行文風格都有判述，諸如「文」、「質」、
<lb ed="ZW" n="0388a04"/>「不文不質」、「文多質少」、「文資均」等，作爲閱讀的
<lb ed="ZW" n="0388a05"/>指導。在此，《衆經別錄》認爲上兩部經典的行文風格屬於
<lb ed="ZW" n="0388a06"/>叙述比較流暢的。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a07"/><p xml:id="pZW09p0388a0701"><name role="" type="person">費長房</name>認爲《衆經別錄》撰寫於劉宋時代。旣然這樣，
<lb ed="ZW" n="0388a08"/>其中不應該出現天監元年的僧法誦出經。所以，在《衆經別
<lb ed="ZW" n="0388a09"/>錄》中出現的這兩部典籍，爲研究《衆經別錄》的成書年代、
<lb ed="ZW" n="0388a10"/>資料構成提供了新的視角。有關《衆經別錄》本身的研究，
<lb ed="ZW" n="0388a11"/>將另文進行，本文暫不涉及。《衆經別錄》對上述兩部經典
<lb ed="ZW" n="0388a12"/>的紀錄，從另一個方面印證了《出三藏記集》對僧法誦出經
<lb ed="ZW" n="0388a13"/>事件的記事，證明了僧法誦出經當時的確曾經流通。《衆經
<lb ed="ZW" n="0388a14"/>別錄》對上述兩部經典論述宗旨及行文風格的判述，也使我
<lb ed="ZW" n="0388a15"/>們對這兩部經典的內容與文風有一個基本的了解。由於敦煌
<lb ed="ZW" n="0388a16"/>遺書《衆經別錄》已經殘缺，我們現在無法得知當初《衆經
<lb ed="ZW" n="0388a17"/>別錄》是否對僧法誦出經及所誦經有過更多的記載。但無論
<lb ed="ZW" n="0388a18"/>如何，《衆經別錄》收錄了這兩部經典，證明當時起碼有部
<lb ed="ZW" n="0388a19"/>分人認可僧法誦出經這件事，認同她所誦出的經典。並把這
<lb ed="ZW" n="0388a20"/>些經典與域外傳入的翻譯經典同樣對待，收入佛敎法藏的代
<lb ed="ZW" n="0388a21"/>表⸺一切經。我們可以把《衆經別錄》的這一態度，當作
<lb ed="ZW" n="0388a22"/>研究《出三藏記集》的作者僧祐處理這一問題的一個背景資
<lb ed="ZW" n="0388a23"/>料。</p></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0388a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">2. 僧祐的「疑經」觀</cb:mulu><head>（二）、僧祐的「疑經」觀</head>
<lb ed="ZW" n="0388a25"/><p xml:id="pZW09p0388a2501">僧祐的《出三藏記集》，因襲道安的《綜理衆經目錄》
<lb ed="ZW" n="0388a26"/>而來，在結構方面沒有很大的創新。如果說有，那主要體現
<lb ed="ZW" n="0388a27"/>在疑僞經判定這一方面。</p>
<lb ed="ZW" n="0388a28"/><p xml:id="pZW09p0388a2801">在中國的佛敎文獻學史上，道安第一個提出疑僞經問
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0389a" n="0389a"/>
<lb ed="ZW" n="0389a01"/>題。他在所撰《綜理衆經目錄》中特設「疑經錄」一目，並
<lb ed="ZW" n="0389a02"/>這樣說：</p>
<lb ed="ZW" n="0389a03"/>
<lb ed="ZW" n="0389a04"/><p xml:id="pZW09p0389a0401">外國僧法，學皆跪而口受。同師所受，若十、二十轉，
<lb ed="ZW" n="0389a05"/>以授後學。若有一字異者，共相推挍，得便擯之，僧法無縱
<lb ed="ZW" n="0389a06"/>也。經至晉土，其年未遠。而熹事者以沙標金，斌斌如也。
<lb ed="ZW" n="0389a07"/>而無括正，何以別眞僞乎？農者禾草俱在，后稷爲之嘆息；
<lb ed="ZW" n="0389a08"/>金匱玉石同緘，卞和爲之懷恥。安敢預學次，見涇渭雜流，
<lb ed="ZW" n="0389a09"/>龍蛇並進，豈不恥之。今列意謂非佛經者如左，以示將來學
<lb ed="ZW" n="0389a10"/>士，共知鄙信焉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0389001" n="0389001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0389a11"/>
<lb ed="ZW" n="0389a12"/><p xml:id="pZW09p0389a1201">從上文可知，道安所列名目雖爲「疑經錄」，但在這裡
<lb ed="ZW" n="0389a13"/>作爲對象叙述的卻完全是現代意義上的僞經。這說明在道安
<lb ed="ZW" n="0389a14"/>的心目中，當時還沒有完全釐淸疑經與僞經的區別，廓淸這
<lb ed="ZW" n="0389a15"/>兩個槪念的不同內涵。道安祗是指出疑僞經的存在，但沒有
<lb ed="ZW" n="0389a16"/>分析疑僞經的特點，沒有提出鑒別疑僞經的方法。所以他的
<lb ed="ZW" n="0389a17"/>疑僞經鑒別能力也就受到限制。他自稱「今列意謂非佛經者
<lb ed="ZW" n="0389a18"/>如左」，意卽完全依據自己的佛學水平來作鑒別。這樣的鑒
<lb ed="ZW" n="0389a19"/>別主觀性太強，難免出問題。道安所判的《寶如來經》等
<lb ed="ZW" n="0389a20"/>26部經典，其中確有應屬眞經者。</p>
<lb ed="ZW" n="0389a21"/><p xml:id="pZW09p0389a2101">僧祐對疑僞經的研究主要體現在《出三藏記集》卷五中。</p>
<lb ed="ZW" n="0389a22"/><p xml:id="pZW09p0389a2201">僧祐在《出三藏記集》卷五中全文抄錄了道安對疑經的
<lb ed="ZW" n="0389a23"/>論述與鑒別，然後設立了一個「新集疑經僞撰雜錄」。從這
<lb ed="ZW" n="0389a24"/>個名目看，僧祐似乎已經意識到「疑經」與「僞撰」的不
<lb ed="ZW" n="0389a25"/>同。那麼，他是怎麼看待並處理這兩者的呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0389a26"/><p xml:id="pZW09p0389a2601">我們先看看他爲該錄所撰的小序：</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0390a" n="0390a"/>
<lb ed="ZW" n="0390a01"/>
<lb ed="ZW" n="0390a02"/><p xml:id="pZW09p0390a0201">《長阿含經》云：「佛將涅槃，爲比丘說四大敎法。若
<lb ed="ZW" n="0390a03"/>聞法律，當於諸經推其虛實。與法相違，則非佛說。」又，
<lb ed="ZW" n="0390a04"/>《大涅槃經》云：「我滅度後，諸比丘輩抄造經典，令法言
<lb ed="ZW" n="0390a05"/>薄。」種智所照，驗於今矣。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a06"/><p xml:id="pZW09p0390a0601">自像運澆季，浮競者多。或憑眞以構僞，或飾虛以亂實。
<lb ed="ZW" n="0390a07"/>昔安法師摘出僞經二十六部，又指慧達道人以爲深戒。古旣
<lb ed="ZW" n="0390a08"/>有之，今亦宜然矣。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a09"/><p xml:id="pZW09p0390a0901">祐挍閱群經，廣集同異。約以經律，頗見所疑。夫眞經
<lb ed="ZW" n="0390a10"/>體趣融然深遠，假託之文辭意淺雜。玉石朱紫，無所逃形也。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a11"/><p xml:id="pZW09p0390a1101">今區別所疑，注之於錄。幷近世妄撰，亦標于末。並依
<lb ed="ZW" n="0390a12"/>倚雜經，而自製名題。進不聞遠適外域，退不見承譯西賓。
<lb ed="ZW" n="0390a13"/>我聞興於戶牖，印可出於胸懷。誑誤後學，良足寒心。旣躬
<lb ed="ZW" n="0390a14"/>所見聞，寧敢默已。<anchor xml:id="nkr_note_add_0390a1401" n="0390a1401"/><anchor xml:id="beg0390a1401" n="0390a1401"/>嗚<anchor xml:id="end0390a1401"/>呼來葉，愼而察焉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390001" n="0390001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0390a15"/>
<lb ed="ZW" n="0390a16"/><p xml:id="pZW09p0390a1601">僧祐在這裡對疑僞經的特點、產生途徑、鑒別方式都提
<lb ed="ZW" n="0390a17"/>出自己的意見。這在佛敎文獻學史上是一大貢獻。因不屬本
<lb ed="ZW" n="0390a18"/>文論述重點，在此也置而不論。有意思的是，僧祐所列名目
<lb ed="ZW" n="0390a19"/>爲「疑經僞撰雜錄」，但如上面序中所表述的，他所論述的
<lb ed="ZW" n="0390a20"/>對象仍然祗是僞經。這說明什麼？在僧祐的心目中，「疑
<lb ed="ZW" n="0390a21"/>經」與「僞撰」到底有什麼區別呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0390a22"/><p xml:id="pZW09p0390a2201">在「新集疑經僞撰雜錄」中，僧祐共列擧了20部經
<lb ed="ZW" n="0390a23"/>典，可以分爲兩組。</p>
<lb ed="ZW" n="0390a24"/><p xml:id="pZW09p0390a2401">前一組12部，僧祐稱它們「或理義乖背，或文偈淺鄙。
<lb ed="ZW" n="0390a25"/>故入疑錄，庶耘蕪穬，以顯法寶。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390002" n="0390002"/>亦卽統統都是僞經。
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0391a" n="0391a"/>
<lb ed="ZW" n="0391a01"/>僧祐在上述序中也提到該組，謂「今區別所疑，注之於錄」。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a02"/><p xml:id="pZW09p0391a0201">後一組8部，每部均有註釋，說明該經典是什麼時候，
<lb ed="ZW" n="0391a03"/>由誰撰出。僧祐在上述序中稱它們「幷近世妄撰，亦標于
<lb ed="ZW" n="0391a04"/>末。」亦卽也都是些僞經。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a05"/><p xml:id="pZW09p0391a0501">旣然都是僞經，爲什麼要區分爲「疑經」與「僞撰」
<lb ed="ZW" n="0391a06"/>呢？仔細考察這20部經典，原來前一組什麼時候出現，怎
<lb ed="ZW" n="0391a07"/>樣出現等情況一槪不淸；而後一組則都可以找到作者。也就
<lb ed="ZW" n="0391a08"/>是說，在僧祐那裏，「疑經」就是僞經，「僞撰」也是僞經。
<lb ed="ZW" n="0391a09"/>只不過前者出處不淸；後者綫索宛然。爲了強調已經查明後
<lb ed="ZW" n="0391a10"/>者的作僞者，所以稱爲「僞撰」。所以，僧祐的「疑經」與
<lb ed="ZW" n="0391a11"/>「僞撰」並無本質區別。從這個角度講，他的疑經觀與道安
<lb ed="ZW" n="0391a12"/>的疑經觀也沒有什麼本質的區別，而與我們現在對「疑經」
<lb ed="ZW" n="0391a13"/>的槪念很不一樣。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a14"/><p xml:id="pZW09p0391a1401">由於後一組8部典籍均有具體的出處。簡單考察一下僧
<lb ed="ZW" n="0391a15"/>祐對這8部典籍的辨僞實踐，對於理解僧祐的僞經觀以及本
<lb ed="ZW" n="0391a16"/>文研究的僧法誦出經應該不無幫助。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a17"/>
<lb ed="ZW" n="0391a18"/><p xml:id="pZW09p0391a1801">《灌頂經》，一卷。一名《藥師琉璃光經》。或名《灌頂
<lb ed="ZW" n="0391a19"/>拔除過罪生死得度經》。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a20"/><p xml:id="pZW09p0391a2001">右一部，宋孝武帝大明元年，秣陵鹿野寺比丘慧簡依經
<lb ed="ZW" n="0391a21"/>抄撰。此經後有續命法，所以偏行於世。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a22"/><p xml:id="pZW09p0391a2201">《提謂波利經》，二卷。舊別有《提謂經》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a23"/><p xml:id="pZW09p0391a2301">右一部，宋孝武時，北國比丘曇靖撰。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a24"/><p xml:id="pZW09p0391a2401">《寶車經》，一卷。或云《妙好寶車菩薩經》。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a25"/><p xml:id="pZW09p0391a2501">右一部，北國淮州比丘曇辯撰。靑州比丘道侍改治。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a26"/><p xml:id="pZW09p0391a2601">《菩提福藏法化三昧經》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a27"/><p xml:id="pZW09p0391a2701">右一部，齊武帝時，比丘道備所撰。備易名「道歡」。</p>
<lb ed="ZW" n="0391a28"/><p xml:id="pZW09p0391a2801">《佛法有六義第一應知》，一卷。（未得本）</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0392a" n="0392a"/>
<lb ed="ZW" n="0392a01"/><p xml:id="pZW09p0392a0101">《六通無礙六根淨業義門》，一卷。（未得本）</p>
<lb ed="ZW" n="0392a02"/><p xml:id="pZW09p0392a0201">右二部，齊武帝時，比丘釋法願抄集經義所出。雖弘經
<lb ed="ZW" n="0392a03"/>義，異於僞造。然旣立名號，則別成一部。懼後代疑亂，故
<lb ed="ZW" n="0392a04"/>明注于錄。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a05"/><p xml:id="pZW09p0392a0501">《佛所制名數經》，五卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a06"/><p xml:id="pZW09p0392a0601">右一部，齊武帝時，比丘釋王宗所撰。抄集衆經，有似
<lb ed="ZW" n="0392a07"/>數林。但題稱「佛制」，懼亂名實，故注于錄。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a08"/><p xml:id="pZW09p0392a0801">《衆經要攬法偈二十一首》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a09"/><p xml:id="pZW09p0392a0901">右一部，梁天監二年，比丘釋道歡撰。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0392001" n="0392001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0392a10"/>
<lb ed="ZW" n="0392a11"/><p xml:id="pZW09p0392a1101">上面8部經可以分爲兩類。一類是憑空虛構，一類是依
<lb ed="ZW" n="0392a12"/>經抄集。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a13"/><p xml:id="pZW09p0392a1301">屬於前一類的有《提謂波利經》、《寶車經》、《菩提福藏
<lb ed="ZW" n="0392a14"/>法化三昧經》、《衆經要攬法偈二十一首》等四部。按照正統
<lb ed="ZW" n="0392a15"/>觀點，係後人所撰，而敢自稱爲「經」者，自然應該貶斥。
<lb ed="ZW" n="0392a16"/>所以僧祐對前三部典籍的抨擊乃他作爲佛敎經錄學家的分
<lb ed="ZW" n="0392a17"/>內之事。但《衆經要攬法偈二十一首》，似作者用偈頌的形
<lb ed="ZW" n="0392a18"/>式對諸經要點予以槪括，名稱上也並無「經」字。僧祐仍毅
<lb ed="ZW" n="0392a19"/>然排斥，或者在僧祐看來，「法偈」兩字也是佛陀的「專
<lb ed="ZW" n="0392a20"/>利」，他人不得染指？</p>
<lb ed="ZW" n="0392a21"/><p xml:id="pZW09p0392a2101">令人更感興趣的是下餘四部。</p>
<lb ed="ZW" n="0392a22"/><p xml:id="pZW09p0392a2201">首先是《灌頂經》，僧祐指斥該經是慧簡「依經抄撰」，
<lb ed="ZW" n="0392a23"/>所以不應歸入眞經。慧簡所依的是什麼經？僧祐沒有指出。
<lb ed="ZW" n="0392a24"/>但根據現在的材料，該經顯然是翻譯而不是抄撰。這個問
<lb ed="ZW" n="0392a25"/>題，在隋代<name role="" type="person">達摩笈多</name>譯出《佛說藥師如來本願經》時已經水
<lb ed="ZW" n="0392a26"/>落石出。所以現在該經仍然保留在大藏經中。現在我們知
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0393a" n="0393a"/>
<lb ed="ZW" n="0393a01"/>道，該經歷史上曾經四次翻譯。慧簡爲第一譯，<name role="" type="person">達摩笈多</name>爲
<lb ed="ZW" n="0393a02"/>第二譯，<name role="" type="person">玄奘</name>第三譯，義淨第四譯。順便說一句，敦煌遺書
<lb ed="ZW" n="0393a03"/>中所存該《灌頂拔除過罪生死得度經》甚多。民間並不因爲
<lb ed="ZW" n="0393a04"/>經錄學家的排斥而放棄對該經的信仰。</p>
<lb ed="ZW" n="0393a05"/><p xml:id="pZW09p0393a0501">《佛法有六義第一應知》及《六通無礙六根淨業義門》
<lb ed="ZW" n="0393a06"/>兩部，僧祐並未看到原書。但他認爲，這兩部典籍是比丘釋
<lb ed="ZW" n="0393a07"/>法願抄集經義撰成。「雖弘經義，異於僞造。然旣立名號，
<lb ed="ZW" n="0393a08"/>則別成一部。懼後代疑亂，故明注于錄。」也就是說，雖然
<lb ed="ZW" n="0393a09"/>內容沒有問題，雖然可以起到弘揚佛敎經義的作用。但像這
<lb ed="ZW" n="0393a10"/>樣自立名號，自己撰集成書，會讓後人疑惑，不知所從。所
<lb ed="ZW" n="0393a11"/>以還是在疑經錄中註明。其意自然是要藉此示衆，以禁絕流
<lb ed="ZW" n="0393a12"/>通。</p>
<lb ed="ZW" n="0393a13"/><p xml:id="pZW09p0393a1301">《佛所制名數經》是比丘釋王宗所撰。從名稱可知，它
<lb ed="ZW" n="0393a14"/>大體相當於「三藏法數」一類的著作，類集各種法數，以供
<lb ed="ZW" n="0393a15"/>查閱之便。但僧祐稱它雖然「抄集衆經，有似數林。但題稱
<lb ed="ZW" n="0393a16"/>『佛制』，懼亂名實，故注于錄。」也就是說，該書雖然可
<lb ed="ZW" n="0393a17"/>以供人查閱法數，但明明是你王宗所撰，怎麼能夠稱「佛
<lb ed="ZW" n="0393a18"/>制」、稱「經」呢？我想，就王宗而言，大槪不至於狂妄到
<lb ed="ZW" n="0393a19"/>自稱爲佛，把自己編撰的著作稱爲「佛制」、稱「經」。該
<lb ed="ZW" n="0393a20"/>書的「佛所制」，顯然是指這些名數是「佛所制」。由於著
<lb ed="ZW" n="0393a21"/>作中所抄集的全部都是佛所制的名數，則稱之爲「經」，雖
<lb ed="ZW" n="0393a22"/>不甚妥當，但似乎也無不可。但僧祐看來，這是大大地僭越，
<lb ed="ZW" n="0393a23"/>旣然名不副實，自然也應該拿出來示衆，以禁絕流通。</p>
<lb ed="ZW" n="0393a24"/><p xml:id="pZW09p0393a2401">這裡還有一個問題。《出三藏記集》也設有「抄經錄」，
<lb ed="ZW" n="0393a25"/>收入各種抄經。旣然上述《佛法有六義第一應知》等經也是
<lb ed="ZW" n="0393a26"/>抄經，則歸入「抄經錄」卽可，何必大張旗鼓地歸入「疑經
<lb ed="ZW" n="0393a27"/>僞撰錄」，非要對它們討伐一番呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0393a28"/><p xml:id="pZW09p0393a2801">我們看看僧祐對「抄經錄」的解釋：</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0394a" n="0394a"/>
<lb ed="ZW" n="0394a01"/>
<lb ed="ZW" n="0394a02"/><p xml:id="pZW09p0394a0201">抄經者，蓋撮擧義要也。昔<name role="" type="person">安世高</name>抄出《修行》爲《大
<lb ed="ZW" n="0394a03"/>道地經》，良以廣譯爲難，故省文略說。及<name role="" type="person">支謙</name>出經，亦有
<lb ed="ZW" n="0394a04"/>《孛抄》。此並約寫胡本，非割斷成經也。</p>
<lb ed="ZW" n="0394a05"/><p xml:id="pZW09p0394a0501">而後人弗思，肆意抄撮。或棋散衆品，或爪剖正文。旣
<lb ed="ZW" n="0394a06"/>使聖言離本，復令學者逐末。竟陵文宣王慧見明深，亦不能
<lb ed="ZW" n="0394a07"/>免。若相競不已，則歲代彌繁，蕪黷法寶，不其惜歟。名部
<lb ed="ZW" n="0394a08"/>一成，難用刊削。其安公時抄，悉附本錄。新集所獲，撰目
<lb ed="ZW" n="0394a09"/>如左。庶誡來葉，無效尤焉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0394001" n="0394001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0394a10"/>
<lb ed="ZW" n="0394a11"/><p xml:id="pZW09p0394a1101">從上文可知，對於那些撮擧義要，但沒有割斷成經的抄
<lb ed="ZW" n="0394a12"/>經，僧祐並不反對。而對那些「或棋散衆品，或爪剖正文。
<lb ed="ZW" n="0394a13"/>旣使聖言離本，復令學者逐末」的抄經，僧祐則深惡痛絕。
<lb ed="ZW" n="0394a14"/>我們可以把僧祐歸入「抄經錄」的典籍與他歸入「疑經僞
<lb ed="ZW" n="0394a15"/>撰錄」的典籍做一個對照。前者主要是棋散衆品，後者則是
<lb ed="ZW" n="0394a16"/>抄集衆經；前者說明抄自何經，後者則另立名題。這大槪是
<lb ed="ZW" n="0394a17"/>僧祐將《佛法有六義第一應知》歸于「疑經僞撰錄」的主要
<lb ed="ZW" n="0394a18"/>原因。</p>
<lb ed="ZW" n="0394a19"/><p xml:id="pZW09p0394a1901">綜上所述，我們可以總結兩點：</p>
<lb ed="ZW" n="0394a20"/><p xml:id="pZW09p0394a2001">第一、僧祐雖然提出「疑經」、「僞撰」兩個槪念，看
<lb ed="ZW" n="0394a21"/>起來比道安前進了一步。但這兩個槪念實際都僅指僞經，在
<lb ed="ZW" n="0394a22"/>這一點上，與道安無本質區別。與我們現在的「疑經」槪念
<lb ed="ZW" n="0394a23"/>不同。</p>
<lb ed="ZW" n="0394a24"/><p xml:id="pZW09p0394a2401">第二、在鑒別、排斥僞經的問題上，僧祐的態度是非常
<lb ed="ZW" n="0394a25"/>嚴厲的。</p></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0394a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">3. 僧祐與僧法誦出經的著錄</cb:mulu><head>（三）、僧祐與僧法誦出經的著錄</head>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0395a" n="0395a"/>
<lb ed="ZW" n="0395a01"/><p xml:id="pZW09p0395a0101">僧祐所謂的「疑經」，實際就是僞經。那麼，是否僧祐
<lb ed="ZW" n="0395a02"/>完全沒有意識到還存在著一種無法辨別其眞僞的經典，亦卽
<lb ed="ZW" n="0395a03"/>我們現在意義上的「疑經」呢？不是的。這就是本文要研究
<lb ed="ZW" n="0395a04"/>的僧法誦出經。</p>
<lb ed="ZW" n="0395a05"/><p xml:id="pZW09p0395a0501">如前所述，僧祐耳聞目睹了僧法誦經事，親自到僧法的
<lb ed="ZW" n="0395a06"/>家中去尋訪，希望得到所誦出的經典。但由於僧法家不肯出
<lb ed="ZW" n="0395a07"/>示而未能如願。雖則如此，僧祐還是設法得到了僧法於天監
<lb ed="ZW" n="0395a08"/>四年誦出的《妙音師子吼經》，三卷。根據該經下面的註釋，
<lb ed="ZW" n="0395a09"/>這部經，僧祐是從「張家」借到的。</p>
<lb ed="ZW" n="0395a10"/><p xml:id="pZW09p0395a1001">對於僧法誦經事，僧祐的態度非常矛盾。這些經，正如
<lb ed="ZW" n="0395a11"/>僧祐指出的「義非金口，又無師譯」，也就是說，旣不是釋
<lb ed="ZW" n="0395a12"/>迦牟尼親口所說，又不是譯師翻譯出來，而是由一個小姑娘
<lb ed="ZW" n="0395a13"/>信口誦出的。在「疑經僞撰雜錄」的序中，僧祐批評當時僞
<lb ed="ZW" n="0395a14"/>經的製作，有這樣一句話：「進不聞遠適外域，退不見承譯
<lb ed="ZW" n="0395a15"/>西賓。我聞興於戶牖，印可出於胸懷。誑誤後學，良足寒心。」
<lb ed="ZW" n="0395a16"/>現在僧法的誦經方式，與上述「我聞興於戶牖，印可出於胸
<lb ed="ZW" n="0395a17"/>懷」又有多大區別呢？從這個角度講，這些經當然不能被認
<lb ed="ZW" n="0395a18"/>可。</p>
<lb ed="ZW" n="0395a19"/><p xml:id="pZW09p0395a1901">但是，僧法祗是一個十歲左右的小姑娘，竟然能夠誦出
<lb ed="ZW" n="0395a20"/>這些佛經，其中是否有什麼神異呢？起碼僧法自己是用「或
<lb ed="ZW" n="0395a21"/>說上天，或稱神授」來解釋的。這實在讓篤信佛敎，自然也
<lb ed="ZW" n="0395a22"/>篤信佛敎神通的僧祐爲難。他說：「昔漢建安末，濟陰丁氏
<lb ed="ZW" n="0395a23"/>之妻忽如中疾，便能胡語。又求紙筆，自爲胡書。復有西域
<lb ed="ZW" n="0395a24"/>胡人，見其此書，云是經莂。推尋往古，不無此事。」旣然
<lb ed="ZW" n="0395a25"/>如此，似乎便不能否認僧法所誦經的合法性。</p>
<lb ed="ZW" n="0395a26"/><p xml:id="pZW09p0395a2601">像僧祐這樣一個嚴肅而又嚴厲的佛敎目錄學家，一個連
<lb ed="ZW" n="0395a27"/>可以弘揚佛敎的抄經都要排斥的人，面對僧法誦出經卻無計
<lb ed="ZW" n="0395a28"/>可施。反復斟酌，左右爲難。用僧祐自己的話說就是「取捨
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0396a" n="0396a"/>
<lb ed="ZW" n="0396a01"/>兼懷」。最後沒有辦法，祗好「故附之疑例」。</p>
<lb ed="ZW" n="0396a02"/><p xml:id="pZW09p0396a0201">從《出三藏記集》卷五對僧法誦出經的著錄，也可以看
<lb ed="ZW" n="0396a03"/>出僧祐這種無可奈何的苦心。</p>
<lb ed="ZW" n="0396a04"/><p xml:id="pZW09p0396a0401">《出三藏記集》卷五包括這樣一些子目：</p>
<lb ed="ZW" n="0396a05"/>
<lb ed="ZW" n="0396a06"/><p xml:id="pZW09p0396a0601">新集抄經錄第一</p>
<lb ed="ZW" n="0396a07"/><p xml:id="pZW09p0396a0701">新集安公疑經錄第二</p>
<lb ed="ZW" n="0396a08"/><p xml:id="pZW09p0396a0801">新集疑經錄第三</p>
<lb ed="ZW" n="0396a09"/><p xml:id="pZW09p0396a0901">新集安公注經及雜經志錄第四</p>
<lb ed="ZW" n="0396a10"/><p xml:id="pZW09p0396a1001">小乘迷學竺法度造異儀記第五</p>
<lb ed="ZW" n="0396a11"/><p xml:id="pZW09p0396a1101">長安叡法師喩疑第六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396001" n="0396001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0396a12"/>
<lb ed="ZW" n="0396a13"/><p xml:id="pZW09p0396a1301">「新集抄經錄第一」著錄抄經。「新集安公疑經錄第
<lb ed="ZW" n="0396a14"/>二」著錄道安收集的26部僞經。「新集疑經錄第三」又名
<lb ed="ZW" n="0396a15"/>「新集疑經僞撰雜錄第三」，著錄前述僧祐收集的兩類20
<lb ed="ZW" n="0396a16"/>部僞經。「新集安公注經及雜經志錄第四」著錄道安的著
<lb ed="ZW" n="0396a17"/>作。「小乘迷學竺法度造異儀記第五」駁斥小乘學者竺法
<lb ed="ZW" n="0396a18"/>度。「長安叡法師喩疑第六」著錄了鳩摩羅什弟子僧叡的一
<lb ed="ZW" n="0396a19"/>篇文章。而僧法誦出的這些經，被安置在「新集安公注經及
<lb ed="ZW" n="0396a20"/>雜經志錄第四」之後，並特意給一個標題「僧法尼所誦出經
<lb ed="ZW" n="0396a21"/>入疑錄」，以與道安的著作分開。這樣，這批典籍實際是《出
<lb ed="ZW" n="0396a22"/>三藏記集》卷四中的第七部分內容，與其他六個子目都沒有
<lb ed="ZW" n="0396a23"/>關係。但這部分內容在卷初的子目中又沒有反映出來。已經
<lb ed="ZW" n="0396a24"/>收入某卷，卻又沒有歸入該卷的子目，在《出三藏記集》中，
<lb ed="ZW" n="0396a25"/>唯此一例。</p>
<lb ed="ZW" n="0396a26"/><p xml:id="pZW09p0396a2601">這是一種很奇特的安排。因爲如果像該標題所說，「僧
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0397a" n="0397a"/>
<lb ed="ZW" n="0397a01"/>法尼所誦出經入疑錄」，則這批典籍應該放在「新集疑經錄
<lb ed="ZW" n="0397a02"/>第三」中。但如果放在「疑經錄第三」中，就意味著僧祐認
<lb ed="ZW" n="0397a03"/>爲這批典籍是僞經，應該排斥。僧祐不願這樣做。「新集安
<lb ed="ZW" n="0397a04"/>公注經及雜經志錄第四」著錄的是道安的個人著作。那麼僧
<lb ed="ZW" n="0397a05"/>法的這批誦出經能否當作僧法的個人著作呢？當然也不
<lb ed="ZW" n="0397a06"/>行。所以不能把它們與道安著作混同。最後。祗好不明不白
<lb ed="ZW" n="0397a07"/>地將它們插在「新集安公注經及雜經志錄第四」與「小乘
<lb ed="ZW" n="0397a08"/>迷學竺法度造異儀記第五」之間，並加說明：「取捨兼懷，
<lb ed="ZW" n="0397a09"/>故附之疑例。」這兒「疑例」的「疑」，應該是「疑惑」的
<lb ed="ZW" n="0397a10"/>意思。也就是說，到了這時，僧祐開始模糊地意識到，佛敎
<lb ed="ZW" n="0397a11"/>典籍中還存在一些一時難辨眞僞，需要進一步考證的東西。
<lb ed="ZW" n="0397a12"/>應該爲它們單獨立一個類目。從這個意義上講，所謂「僧法
<lb ed="ZW" n="0397a13"/>尼所誦出經入疑錄」的「疑錄」，與「新集疑經錄第三」的
<lb ed="ZW" n="0397a14"/>「疑經錄」內涵並不相等。後者在僧祐的辭典中實際是「僞
<lb ed="ZW" n="0397a15"/>經錄」，而前者已經是現代佛敎文獻學意義上的「疑經錄」
<lb ed="ZW" n="0397a16"/>了。</p>
<lb ed="ZW" n="0397a17"/><p xml:id="pZW09p0397a1701">應該說，雖然客觀現實迫使僧祐不得不面對這一問題，
<lb ed="ZW" n="0397a18"/>但僧祐自己在主觀意識上還不是很淸楚。所以在《出三藏記
<lb ed="ZW" n="0397a19"/>集》中沒有出現眞正意義上的「疑經錄」，所以僧祐處理僧
<lb ed="ZW" n="0397a20"/>法誦出經時顯得如此無所適從。但疑經問題終于非正式地提
<lb ed="ZW" n="0397a21"/>上了中國佛敎文獻學史的議事日程，這就是僧祐的貢獻。</p>
<lb ed="ZW" n="0397a22"/><p xml:id="pZW09p0397a2201">這裡還有一個小問題。《出三藏記集》卷四在僧法誦出
<lb ed="ZW" n="0397a23"/>經後，還著錄了3部典籍。它們是《薩婆若陀眷屬莊嚴經》、
<lb ed="ZW" n="0397a24"/>《法苑經》、《抄爲法捨身經》。其中《薩婆若陀眷屬莊嚴經》
<lb ed="ZW" n="0397a25"/>是頭陀道人妙光所造，僧祐曾經親自參加關於此經辨僞的討
<lb ed="ZW" n="0397a26"/>論。該經應該歸入「新集疑經錄第三」，但不知爲何置於此
<lb ed="ZW" n="0397a27"/>處。後兩部典籍已經著錄在「新集抄經錄第一」，這裡不應
<lb ed="ZW" n="0397a28"/>重復著錄。何以會出現上述問題，是現在傳本《出三藏記集》
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0398a" n="0398a"/>
<lb ed="ZW" n="0398a01"/>有後人的增補改動？是僧祐自己的疏漏？現在無法解釋。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0398a02"/>
<lb ed="ZW" n="0398a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三、後代觀點</cb:mulu><head>三、後代觀點</head>
<lb ed="ZW" n="0398a04"/><p xml:id="pZW09p0398a0401">僧祐對這批經典「取捨兼懷」，極爲爲難。後代的經錄
<lb ed="ZW" n="0398a05"/>學家如何處理此事呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0398a06"/><p xml:id="pZW09p0398a0601">目前留存的《出三藏記集》之後的第一部經錄，由隋大
<lb ed="ZW" n="0398a07"/>德法經等編撰的《衆經目錄》。該錄對所謂僧法誦出經批判
<lb ed="ZW" n="0398a08"/>極嚴，判入「僞妄」：</p>
<lb ed="ZW" n="0398a09"/>
<lb ed="ZW" n="0398a10"/><p xml:id="pZW09p0398a1001">右自《寶頂》至此，二十一經，凡三十五卷。是南齊末
<lb ed="ZW" n="0398a11"/>年，太學博士江泌女子，尼名僧法。年八、九歲，有時靜坐，
<lb ed="ZW" n="0398a12"/>閉目誦出。楊州道俗，咸稱神授。但自經非金口，義無傳譯。
<lb ed="ZW" n="0398a13"/>就令偶合，不可以訓。故附僞錄。</p>
<lb ed="ZW" n="0398a14"/><p xml:id="pZW09p0398a1401">前八十一經，並號乖眞。或首掠金言，而末申謠讖。或
<lb ed="ZW" n="0398a15"/>初論世術，而後託法詞。或引陰陽吉凶，或明神鬼禍福。諸
<lb ed="ZW" n="0398a16"/>如此比，僞妄灼然。今宜祕寢，以救世患。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0398001" n="0398001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0398a17"/>
<lb ed="ZW" n="0398a18"/><p xml:id="pZW09p0398a1801">法經等人的態度十分明確「經非金口，義無傳譯」，就
<lb ed="ZW" n="0398a19"/>必須予以排斥。卽使它的內容與佛敎相符合，也不能允許它
<lb ed="ZW" n="0398a20"/>的存在。在這裡，翻譯的形式要比經典的內容更加重要。我
<lb ed="ZW" n="0398a21"/>認爲，這是非常値得我們注意的一種思想方法。因爲這種思
<lb ed="ZW" n="0398a22"/>想方法此後再中國佛敎界一直擁有較大的影響。</p>
<lb ed="ZW" n="0398a23"/><p xml:id="pZW09p0398a2301"><name role="" type="person">費長房</name>《歷代三寶記》對僧法誦出經的態度與《法經錄》
<lb ed="ZW" n="0398a24"/>有些不同。他說：</p>
<lb ed="ZW" n="0398a25"/>
<lb ed="ZW" n="0398a26"/><p xml:id="pZW09p0398a2601">太學博士江泌女，小而出家，名僧法。年八九歲，有時
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0399a" n="0399a"/>
<lb ed="ZW" n="0399a01"/>靜坐，閉目誦出前經。揚州道俗，咸稱神授。房驗經論，斯
<lb ed="ZW" n="0399a02"/>理皎然。是宿習來，非關神授。且據外典，夫子有云：生而
<lb ed="ZW" n="0399a03"/>知者聖，學而知者次。此局談今生，味於過去爾。若不爾者，
<lb ed="ZW" n="0399a04"/>何以得辯外內賢聖、淺深過現乎！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0399001" n="0399001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0399a05"/>
<lb ed="ZW" n="0399a06"/><p xml:id="pZW09p0399a0601">他不是簡單地予以肯定或否定，而是追索其原因。他認
<lb ed="ZW" n="0399a07"/>爲這不是什麼神授，而是輪回轉世過程中後一生對前一生經
<lb ed="ZW" n="0399a08"/>驗的憶持。他進而擧例說：</p>
<lb ed="ZW" n="0399a09"/>
<lb ed="ZW" n="0399a10"/><p xml:id="pZW09p0399a1001">故《高僧傳》云：釋曇諦者，俗姓康氏，其先康居人。
<lb ed="ZW" n="0399a11"/>漢靈帝時，移附中國。獻帝末亂，移止吳興。諦父肜嘗爲冀
<lb ed="ZW" n="0399a12"/>州別駕。母黃氏晝眠，夢見一僧呼黃爲母，寄一麈尾，幷鐵
<lb ed="ZW" n="0399a13"/>鏤書鎭。黃旣眠覺，見二物具存，私密異之。因而懷孕生諦。</p>
<lb ed="ZW" n="0399a14"/><p xml:id="pZW09p0399a1401">諦年五歲，母以麈尾等示之。諦曰：「秦王所餉。」母
<lb ed="ZW" n="0399a15"/>曰：「汝置何處。」答曰：「不憶。」</p>
<lb ed="ZW" n="0399a16"/><p xml:id="pZW09p0399a1601">至年十歲出家。學不從師，悟自天發，此卽其事。後隨
<lb ed="ZW" n="0399a17"/>父之樊鄧，遇見關中僧◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）道人。忽然喚◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）
<lb ed="ZW" n="0399a18"/>曰：「童子！」「何以呼宿士名？」諦曰：「阿上
<lb ed="ZW" n="0399a19"/>本是諦沙彌，曾爲衆僧採菜，被野豬傷，不覺失聲。今可忘
<lb ed="ZW" n="0399a20"/>耶？」然僧◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）經爲弘覺法師弟子，爲僧採菜，
<lb ed="ZW" n="0399a21"/>被野豬所傷。◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）初不憶此，乃詣諦父。具說諦
<lb ed="ZW" n="0399a22"/>生本末。幷示◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）書鎭、麈尾等。◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）
<lb ed="ZW" n="0399a23"/>乃悟而泣曰：「卽◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>）先師弘覺法師也。師
<lb ed="ZW" n="0399a24"/>經爲姚萇講《法華》，貧道爲都講。姚萇餉二物，今遂在此。」
<lb ed="ZW" n="0399a25"/>追計弘覺捨命，正是寄物之日。復憶採菜之事，彌增悲悼。</p>
<lb ed="ZW" n="0399a26"/><p xml:id="pZW09p0399a2601">諦後覽內外，遇物斯記。晚入吳<name role="" type="person">虎丘山</name>寺，講《禮》、
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0400a" n="0400a"/>
<lb ed="ZW" n="0400a01"/>《易》、《春秋》各七遍。《法華》、《大品》、《維摩》各十五
<lb ed="ZW" n="0400a02"/>遍。又善屬文，有集六卷盛行世。年六十餘終，宋元嘉末年
<lb ed="ZW" n="0400a03"/>也。</p>
<lb ed="ZW" n="0400a04"/><p xml:id="pZW09p0400a0401">房曰。弘覺法師弟子僧◇（<g ref="#CB05105">䂮</g>），師徒匠道，名
<lb ed="ZW" n="0400a05"/>重二秦。什物三衣，亦復何限？唯書鎭麈尾，保惜在懷。及
<lb ed="ZW" n="0400a06"/>移識託生，此之二物遂得同往。神外質礙之像，尙得相隨。
<lb ed="ZW" n="0400a07"/>況心內慮知之法，而不憶念？所以鏡瑩轉明，刃砥彌利。渧
<lb ed="ZW" n="0400a08"/>聚爲海，塵積成山。世世習而踰增，生生學而益廣。近匹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0400001" n="0400001"/>初
<lb ed="ZW" n="0400a09"/>始之月，終至十五團圓。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0400002" n="0400002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0400a10"/>
<lb ed="ZW" n="0400a11"/><p xml:id="pZW09p0400a1101"><name role="" type="person">費長房</name>言之鑿鑿地從佛敎角度，用輪回轉世後對前生的
<lb ed="ZW" n="0400a12"/>憶持來解釋僧法的誦經，似乎也可以言之成理。所以<name role="" type="person">費長房</name>
<lb ed="ZW" n="0400a13"/>總結說：</p>
<lb ed="ZW" n="0400a14"/>
<lb ed="ZW" n="0400a15"/>……捨人還受人，卽是次生事，憶而不忘，其神功乎！閉目
<lb ed="ZW" n="0400a16"/>靜思，自是女人情弱，暗誦相續，豈非前身時諷？而論神授，
<lb ed="ZW" n="0400a17"/>何及愚瞽、昧智慧之道乎！<anchor xml:id="nkr_note_orig_0400003" n="0400003"/>
<lb ed="ZW" n="0400a18"/>
<lb ed="ZW" n="0400a19"/><p xml:id="pZW09p0400a1901">從上述立場出發，<name role="" type="person">費長房</name>對僧法誦出的這些經顯然持同
<lb ed="ZW" n="0400a20"/>情態度。但是，<name role="" type="person">費長房</name>的立場並不爲後人贊同。從《仁壽錄》
<lb ed="ZW" n="0400a21"/>開始，歷代經錄都把僧法誦出經當作僞妄亂眞的僞經，無不
<lb ed="ZW" n="0400a22"/>予以圍剿。應該說，這反映了中國佛敎的可貴的理性精神。
<lb ed="ZW" n="0400a23"/>也爲中國信仰性佛敎的健康發展排除了可能出現的干擾與
<lb ed="ZW" n="0400a24"/>指出了正確的導向。</p></cb:div>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0401a" n="0401a"/>
<lb ed="ZW" n="0401a01"/>
<lb ed="ZW" n="0401a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四、僧法誦出經的流傳</cb:mulu><head>四、僧法誦出經的流傳</head>
<lb ed="ZW" n="0401a03"/><p xml:id="pZW09p0401a0301">僧法共誦出21部經典，僧祐稱祗尋訪到其中一種，卽
<lb ed="ZW" n="0401a04"/>《妙音師子吼經》。那麼，其他經典的流傳情況如何呢？如
<lb ed="ZW" n="0401a05"/>上所述，我們現在知道《衆經別錄》收有《花嚴瓔珞經》等
<lb ed="ZW" n="0401a06"/>兩部。由於《衆經別錄》已經殘缺，我們無法得知更多的情
<lb ed="ZW" n="0401a07"/>況。我們也知道，僧法的舅父孫質認爲這些都是眞經，行疏
<lb ed="ZW" n="0401a08"/>勸化，收拾傳寫。雖然僧祐自己祗得到一部，但他認爲這些
<lb ed="ZW" n="0401a09"/>經典「旣染毫牘，必存於世」。旣然如此，這些經典的流傳
<lb ed="ZW" n="0401a10"/>情況到底如何呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0401a11"/><p xml:id="pZW09p0401a1101">在此將這21部經典在諸種目錄中著錄的情況查考如
<lb ed="ZW" n="0401a12"/>下：</p>
<lb ed="ZW" n="0401a13"/><p xml:id="pZW09p0401a1301">1、《寶頂經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0401a14"/><p xml:id="pZW09p0401a1401">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0401a15"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0401a16"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0401a17"/><p xml:id="pZW09p0401a1701">在《出三藏記集》卷二中，著錄了一部《寶頂經》，爲
<lb ed="ZW" n="0401a18"/>五卷。僧祐稱其爲闕本。並稱，該經是「<name role="" type="person">宋明帝</name>時，天竺沙
<lb ed="ZW" n="0401a19"/>門竺法眷於廣州譯出。並未至京都」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0401001" n="0401001"/>。兩部經的名稱雖然
<lb ed="ZW" n="0401a20"/>一樣，但一部爲一卷，一部爲五卷。一部是僧法誦出，一部
<lb ed="ZW" n="0401a21"/>是竺法眷譯出。當然不是同一部經典。僧祐雖然沒有見到該
<lb ed="ZW" n="0401a22"/>五卷本的《寶頂經》，但在《法經錄》卷一、《歷代三寶記》
<lb ed="ZW" n="0401a23"/>卷十三均曾著錄，並收入大藏。證明它眞實存在。但此經後
<lb ed="ZW" n="0401a24"/>來亡佚，《開元錄》卷十四「有譯無本錄」中有著錄。</p>
<lb ed="ZW" n="0401a25"/><p xml:id="pZW09p0401a2501">2、《淨土經》，七卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0401a26"/><p xml:id="pZW09p0401a2601">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0402a" n="0402a"/>
<lb ed="ZW" n="0402a01"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0402a02"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a03"/><p xml:id="pZW09p0402a0301">3、《正頂經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a04"/><p xml:id="pZW09p0402a0401">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0402a05"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0402a06"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a07"/><p xml:id="pZW09p0402a0701">《出三藏記集》卷四收有《眞提經》，一卷。屬於失譯
<lb ed="ZW" n="0402a08"/>經，且未見經本。該經名稱與《正頂經》有相近之處。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a09"/><p xml:id="pZW09p0402a0901">4、《法華經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a10"/><p xml:id="pZW09p0402a1001">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0402a11"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0402a12"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a13"/><p xml:id="pZW09p0402a1301">5、《藥草經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a14"/><p xml:id="pZW09p0402a1401">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0402a15"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0402a16"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a17"/><p xml:id="pZW09p0402a1701">《出三藏記集》卷四收有《藥草喩經》，一卷。又收《藥
<lb ed="ZW" n="0402a18"/>經》，一卷。都屬於失譯經，且未見經本。現在很難判定上
<lb ed="ZW" n="0402a19"/>述兩經與《藥草經》是否有關，有什麼關係。因《法華經》
<lb ed="ZW" n="0402a20"/>中有「藥草喩品」，所以《藥草喩經》也可能是《法華經》
<lb ed="ZW" n="0402a21"/>的抄出別行本。歷代經錄對這兩部經的著錄與《出三藏記集》
<lb ed="ZW" n="0402a22"/>相同。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a23"/><p xml:id="pZW09p0402a2301">6、《太子經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a24"/><p xml:id="pZW09p0402a2401">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0402a25"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0402a26"/>本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0402a27"/><p xml:id="pZW09p0402a2701">歷代諸經經名中有「太子」者甚多。僅《出三藏記集》
<lb ed="ZW" n="0402a28"/>卷四闕本失譯經中著錄的就有：《太子法慧經》，一卷（《舊
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0403a" n="0403a"/>
<lb ed="ZW" n="0403a01"/>錄》云《太子法慧》）、《太子法施經》，一卷（《出六度集》）、
<lb ed="ZW" n="0403a02"/>《太子旃舍羅差經》，一卷、《是光太子經》，一卷（《舊錄》
<lb ed="ZW" n="0403a03"/>所載）等。但均無法確證與上述《太子經》有什麼關係。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a04"/><p xml:id="pZW09p0403a0401">7、《伽耶波經》，一卷。永元二年出，時年十歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a05"/><p xml:id="pZW09p0403a0501">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0403a06"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，唯或作《伽耶婆經》，
<lb ed="ZW" n="0403a07"/>但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡
<lb ed="ZW" n="0403a08"/>佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a09"/><p xml:id="pZW09p0403a0901">8、《波羅奈經》，二卷。中興元年出，時年十二歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a10"/><p xml:id="pZW09p0403a1001">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0403a11"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，唯或作《波羅◇（<g ref="#CB00178">㮈</g>）
<lb ed="ZW" n="0403a12"/>經》，但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧法
<lb ed="ZW" n="0403a13"/>以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a14"/><p xml:id="pZW09p0403a1401">9、《優婁頻經》，一卷。中興元年出，時年十二歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a15"/><p xml:id="pZW09p0403a1501">《出三藏記集》其餘部分未收。其他經錄大體依據《出
<lb ed="ZW" n="0403a16"/>三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見到經
<lb ed="ZW" n="0403a17"/>本。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a18"/><p xml:id="pZW09p0403a1801">《歷代三寶記》卷十一著錄：</p>
<lb ed="ZW" n="0403a19"/>
<lb ed="ZW" n="0403a20"/><p xml:id="pZW09p0403a2001">《優婁頻經》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0403a21"/><p xml:id="pZW09p0403a2101">右一卷。《唱錄》直云「天監十五年，木道賢獻上」。
<lb ed="ZW" n="0403a22"/>更不辯由委。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0403001" n="0403001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0403a23"/>
<lb ed="ZW" n="0403a24"/><p xml:id="pZW09p0403a2401">在卷三的年表中，<name role="" type="person">費長房</name>亦將此事繫於丙申年，卽梁天
<lb ed="ZW" n="0403a25"/>監十五年（516）。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0403002" n="0403002"/>《唱錄》，指《寶唱錄》。這是<name role="" type="person">費長房</name>撰
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0404a" n="0404a"/>
<lb ed="ZW" n="0404a01"/>寫《歷代三寶記》時親眼目睹的經錄。因此，應該相信《寶
<lb ed="ZW" n="0404a02"/>唱錄》中確有這樣的記事。<name role="" type="person">費長房</name>雖然記錄了《寶唱錄》的
<lb ed="ZW" n="0404a03"/>這一條記事，其實對這一記事的方式是不滿的，因爲《寶唱
<lb ed="ZW" n="0404a04"/>錄》祗說木道賢獻經，沒有說明這部經到底是誰翻譯的。所
<lb ed="ZW" n="0404a05"/>以批評它「更不辯由委」。《大唐內典錄》卷四承續了費長
<lb ed="ZW" n="0404a06"/>房的上述記事。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0404001" n="0404001"/>《開元釋敎錄》卷六的態度則相當嚴格，
<lb ed="ZW" n="0404a07"/>把這部經從代錄中刪除，歸入疑錄：「《長房》、《內典》等
<lb ed="ZW" n="0404a08"/>錄復云，天監十五年木道賢獻《優婁頻經》一卷。直云『獻
<lb ed="ZW" n="0404a09"/>上』，不辯委曲。直編疑錄，此刪不載。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0404002" n="0404002"/>在《開元錄》
<lb ed="ZW" n="0404a10"/>卷十八的「疑惑再詳錄」中，智昇再次著錄了這部經典，說
<lb ed="ZW" n="0404a11"/>明把它歸入疑錄的理由是「旣無其本，眞僞難定」：</p>
<lb ed="ZW" n="0404a12"/>
<lb ed="ZW" n="0404a13"/><p xml:id="pZW09p0404a1301">《優婁頻經》，一卷。（僧法尼誦中有名，疑此經是。）</p>
<lb ed="ZW" n="0404a14"/><p xml:id="pZW09p0404a1401">右一經，《長房》、《內典》二錄直云：「梁天監十五年，
<lb ed="ZW" n="0404a15"/>木道賢獻上。更不辯委曲。旣無其本，眞僞難定。且附疑錄。」
<lb ed="ZW" n="0404a16"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0404003" n="0404003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0404a17"/>
<lb ed="ZW" n="0404a18"/><p xml:id="pZW09p0404a1801">依照上述記載，僧法逝世後，這部經仍在流傳。梁天監
<lb ed="ZW" n="0404a19"/>十五年，由木道賢將這部經獻上。《寶唱錄》稱它「更不辯
<lb ed="ZW" n="0404a20"/>由委」，是指沒有交待它的譯者、譯場、助譯者等。所以，
<lb ed="ZW" n="0404a21"/>這部經顯然不是翻譯，而是前述僧法尼誦出經。《歷代三寶
<lb ed="ZW" n="0404a22"/>記》除了轉述《寶唱錄》的紀錄，並沒有著錄說自己看到這
<lb ed="ZW" n="0404a23"/>部經。則恐怕隋代此經已佚。《內典錄》照抄《三寶記》，不
<lb ed="ZW" n="0404a24"/>足爲訓。智昇發現了問題，指出該經恐怕就是僧法誦出經。
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0405a" n="0405a"/>
<lb ed="ZW" n="0405a01"/>但是因爲沒有見到經本，所以無法作最後的結論。所以祗好
<lb ed="ZW" n="0405a02"/>暫時存疑。</p>
<lb ed="ZW" n="0405a03"/><p xml:id="pZW09p0405a0301">10、《益意經》，二卷。天監元年出，時年十三。智遠承
<lb ed="ZW" n="0405a04"/>旨。</p>
<lb ed="ZW" n="0405a05"/><p xml:id="pZW09p0405a0501">《益意經》的問題比較複雜。</p>
<lb ed="ZW" n="0405a06"/><p xml:id="pZW09p0405a0601">《出三藏記集》除在僧法誦出經錄中著錄該經外，在卷
<lb ed="ZW" n="0405a07"/>四「失譯雜經錄」中也著錄了這部經典：「《益意經》，二
<lb ed="ZW" n="0405a08"/>卷」。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0405001" n="0405001"/>《出三藏記集》卷四的「失譯雜經錄」包括有本、
<lb ed="ZW" n="0405a09"/>無本兩部分，而《益意經》屬於有本，卽僧祐得到經本的部
<lb ed="ZW" n="0405a10"/>分。那麼，僧祐當初是否意識到他所得到的這部經就是僧法
<lb ed="ZW" n="0405a11"/>誦出經呢？看來沒有。原因比較簡單，僧祐祗得到僧法誦出
<lb ed="ZW" n="0405a12"/>的21部經典中的1部。其餘的20部，旣然沒有得到，自然
<lb ed="ZW" n="0405a13"/>無法知道它們的內容。這時，如果從其他途徑得到這些經
<lb ed="ZW" n="0405a14"/>本，祗要得到之初不知道它們就是僧法誦出本，則很可能把
<lb ed="ZW" n="0405a15"/>它們當作失譯經著錄在「失譯錄」中。這樣的情況，下面還
<lb ed="ZW" n="0405a16"/>有。</p>
<lb ed="ZW" n="0405a17"/><p xml:id="pZW09p0405a1701">到了隋代，問題變得更加複雜起來。<name role="" type="person">費長房</name>《歷代三寶
<lb ed="ZW" n="0405a18"/>記》除了僧法誦出經中的《益意經》外，另外著錄了三部《益
<lb ed="ZW" n="0405a19"/>意經》：</p>
<lb ed="ZW" n="0405a20"/><p xml:id="pZW09p0405a2001">《歷代三寶記》卷四「嚴佛調譯經錄」：</p>
<lb ed="ZW" n="0405a21"/>
<lb ed="ZW" n="0405a22"/><p xml:id="pZW09p0405a2201">《思意經》，一卷。（亦云《益意經》）。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0405002" n="0405002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0405a23"/>
<lb ed="ZW" n="0405a24"/><p xml:id="pZW09p0405a2401">《歷代三寶記》卷七：</p>
<lb ed="ZW" n="0405a25"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0406a" n="0406a"/>
<lb ed="ZW" n="0406a01"/><p xml:id="pZW09p0406a0101">《益意經》，三卷。（第二出）</p>
<lb ed="ZW" n="0406a02"/><p xml:id="pZW09p0406a0201">右一部，合三卷。孝武帝世，沙門康道和太元末譯。見
<lb ed="ZW" n="0406a03"/>竺道祖《晉世雜錄》。<name role="" type="person">朱士行</name>《漢錄》云二卷，不顯譯人。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0406001" n="0406001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0406a04"/>
<lb ed="ZW" n="0406a05"/><p xml:id="pZW09p0406a0501">《歷代三寶記》卷十一：</p>
<lb ed="ZW" n="0406a06"/>
<lb ed="ZW" n="0406a07"/><p xml:id="pZW09p0406a0701">《益意經》，二卷。（祐云失譯，見法上錄。）</p>
<lb ed="ZW" n="0406a08"/><p xml:id="pZW09p0406a0801">右一部，二卷。齊世沙門釋法尼出。旣不顯年，未詳何
<lb ed="ZW" n="0406a09"/>帝。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0406002" n="0406002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0406a10"/>
<lb ed="ZW" n="0406a11"/><p xml:id="pZW09p0406a1101">上述三種《益意經》，第一種是一卷本，據說是東漢嚴
<lb ed="ZW" n="0406a12"/>佛調譯，第一譯。<name role="" type="person">費長房</name>沒有交待他的著錄依據。第二種是
<lb ed="ZW" n="0406a13"/>三卷本，據說是東晉康道和譯，第二譯。著錄依據是竺道祖
<lb ed="ZW" n="0406a14"/>《晉世雜錄》。第三種是二卷本，齊釋法尼譯，當然是第三
<lb ed="ZW" n="0406a15"/>譯。<name role="" type="person">費長房</name>說該經在《僧祐錄》中失譯，可見《法上錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0406a16"/><p xml:id="pZW09p0406a1601">前兩種且不論，這裡看第三種。</p>
<lb ed="ZW" n="0406a17"/><p xml:id="pZW09p0406a1701">關於該二卷本的《益意經》，<name role="" type="person">費長房</name>說該經曾著錄在《僧
<lb ed="ZW" n="0406a18"/>祐錄》的「失譯錄」中，現在依據《法上錄》著錄。則該經
<lb ed="ZW" n="0406a19"/>顯然是指前述《出三藏記集》卷四所著錄的那一部。也就是
<lb ed="ZW" n="0406a20"/>說，在《法上錄》中，把僧祐視作失譯的這部二卷本《益意
<lb ed="ZW" n="0406a21"/>經》判爲釋法尼所出。《法上錄》現已亡佚，但曾是<name role="" type="person">費長房</name>
<lb ed="ZW" n="0406a22"/>撰寫《歷代三寶記》參考的經錄之一。我們沒有理由否認費
<lb ed="ZW" n="0406a23"/>長房的上述記述。</p>
<lb ed="ZW" n="0406a24"/><p xml:id="pZW09p0406a2401">「釋法尼」是何許人？《歷代三寶記》中沒有小傳。這
<lb ed="ZW" n="0406a25"/>說明在《法上錄》中也沒有記載。但是，我們完全有理由相
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0407a" n="0407a"/>
<lb ed="ZW" n="0407a01"/>信，這裡的「釋法尼」，就是江泌女子「僧法」。因該女子
<lb ed="ZW" n="0407a02"/>出家後，法名叫「僧法」。由於她是一個尼姑，所以一般稱
<lb ed="ZW" n="0407a03"/>她「僧法尼」。想必《法上錄》的作者誤讀了「僧法尼」這
<lb ed="ZW" n="0407a04"/>個名稱，把「僧」當作是「僧人」，而把「法尼」當作法
<lb ed="ZW" n="0407a05"/>名。因而把「僧法尼」改稱爲「釋法尼」。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a06"/><p xml:id="pZW09p0407a0601">《歷代三寶記》雖然著錄了上述三種《益意經》，但看
<lb ed="ZW" n="0407a07"/>來實際沒有得到經本，所以沒有把它們收入大藏經。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a08"/><p xml:id="pZW09p0407a0801">其後的《大唐內典錄》卷一、卷三、卷四，原樣照抄《歷
<lb ed="ZW" n="0407a09"/>代三寶記》的著錄。但同樣沒有將這些經典收歸入藏。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a10"/><p xml:id="pZW09p0407a1001">這些經本是否已經亡佚？不是的。起碼僧法誦出的這部
<lb ed="ZW" n="0407a11"/>《益意經》還存在著。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a12"/><p xml:id="pZW09p0407a1201">《大周刊定衆經目錄》卷五將前此各種經錄中有關《益
<lb ed="ZW" n="0407a13"/>意經》的著錄作了總結：</p>
<lb ed="ZW" n="0407a14"/>
<lb ed="ZW" n="0407a15"/><p xml:id="pZW09p0407a1501">《益意經》，一部三卷。（第二譯）</p>
<lb ed="ZW" n="0407a16"/><p xml:id="pZW09p0407a1601">右東晉太元末康道和譯。出《竺道祖錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a17"/><p xml:id="pZW09p0407a1701">《益經》，一卷。（亦名《思意經》）</p>
<lb ed="ZW" n="0407a18"/><p xml:id="pZW09p0407a1801">右漢靈帝代臨淮淸信<anchor xml:id="nkr_note_add_0407a1801" n="0407a1801"/><anchor xml:id="beg0407a1801" n="0407a1801"/>士<anchor xml:id="end0407a1801"/>嚴佛調譯。出《長房錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a19"/><p xml:id="pZW09p0407a1901">《益意經》，一部二卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a20"/><p xml:id="pZW09p0407a2001">右僧法尼譯。出<name role="" type="person">朱士行</name>《漢錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0407a21"/><p xml:id="pZW09p0407a2101">以前三經同本別譯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0407001" n="0407001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0407a22"/>
<lb ed="ZW" n="0407a23"/><p xml:id="pZW09p0407a2301">並將二卷本的《益意經》收歸入藏。見《大周刊定衆經
<lb ed="ZW" n="0407a24"/>目錄》卷十三「見定流行入藏錄卷上」。這說明武周時代，
<lb ed="ZW" n="0407a25"/>這部經仍在流傳，並被當作眞經對待。當然，應該說明，當
<lb ed="ZW" n="0407a26"/>時人們已經不知道它是江泌女子僧法閉目誦出的，還以爲是
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0408a" n="0408a"/>
<lb ed="ZW" n="0408a01"/>一個名叫「法尼」的僧人翻譯的。《大周錄》稱該著錄的依
<lb ed="ZW" n="0408a02"/>據出自<name role="" type="person">朱士行</name>《漢錄》，也給人們一個錯覺，以爲這是一部
<lb ed="ZW" n="0408a03"/>漢代譯出的經典。但<name role="" type="person">朱士行</name>是否撰寫過經錄，是一個値得研
<lb ed="ZW" n="0408a04"/>究的問題。卽使撰寫過，也決不會出現僧法尼翻譯《益意經》
<lb ed="ZW" n="0408a05"/>之類的內容。</p>
<lb ed="ZW" n="0408a06"/><p xml:id="pZW09p0408a0601">搞淸這一問題的是唐釋智昇。</p>
<lb ed="ZW" n="0408a07"/><p xml:id="pZW09p0408a0701">智昇親眼看到了二卷本的《益意經》，從而做出正確判
<lb ed="ZW" n="0408a08"/>斷。由於《歷代三寶記》等經錄都把所謂釋法尼譯《益意經》
<lb ed="ZW" n="0408a09"/>收入南齊代錄。所以智昇在《開元錄》卷六「南齊代錄」在
<lb ed="ZW" n="0408a10"/>刪除有關著錄的同時，特意加上這樣一段話：</p>
<lb ed="ZW" n="0408a11"/>
<lb ed="ZW" n="0408a12"/><p xml:id="pZW09p0408a1201">房等又云：齊代沙門釋法尼譯《益意經》二卷。今以此
<lb ed="ZW" n="0408a13"/>經卽是齊末梁初僧法尼閉目誦出者。今見有本，文理差舛，
<lb ed="ZW" n="0408a14"/>不可流行。若言齊末出者，《祐錄》何故不載？今編疑部，
<lb ed="ZW" n="0408a15"/>正錄不存。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0408001" n="0408001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0408a16"/>
<lb ed="ZW" n="0408a17"/><p xml:id="pZW09p0408a1701">接著，智昇在《開元錄》卷十四詳細著錄了此事。《開
<lb ed="ZW" n="0408a18"/>元錄》卷十四是「有譯無本錄」。所謂「有譯無本錄」，專
<lb ed="ZW" n="0408a19"/>門著錄經智昇考訂應該入藏，但卻沒能收集到經本的經典。
<lb ed="ZW" n="0408a20"/>這個目錄的一個特點是將諸種異譯本放在一起著錄，可使查
<lb ed="ZW" n="0408a21"/>閱者一目了然地掌握某經有多少種異譯。在《開元錄》卷十
<lb ed="ZW" n="0408a22"/>四中，智昇這樣說：</p>
<lb ed="ZW" n="0408a23"/>
<lb ed="ZW" n="0408a24"/><p xml:id="pZW09p0408a2401">《思意經》，一卷。亦云《益意經》。後漢臨淮沙門嚴佛
<lb ed="ZW" n="0408a25"/>調譯。第一譯。</p>
<lb ed="ZW" n="0408a26"/><p xml:id="pZW09p0408a2601">《益意經》，三卷。東晉三藏康道和譯。第二譯。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0409a" n="0409a"/>
<lb ed="ZW" n="0409a01"/><p xml:id="pZW09p0409a0101">右二經同本異譯。並闕。</p>
<lb ed="ZW" n="0409a02"/><p xml:id="pZW09p0409a0201">長房等錄並云：簫齊僧法尼譯《益意經》二卷者，多是
<lb ed="ZW" n="0409a03"/>錄家相傳誤也。其南齊末年太<anchor xml:id="nkr_note_orig_0409001" n="0409001"/>學博士江泌女小而出冢，名
<lb ed="ZW" n="0409a04"/>爲僧法。閉目誦出二十一部，凡三十五卷。於中有《益意經》
<lb ed="ZW" n="0409a05"/>二卷。長房以爲熏習有由，編在正錄。諸錄以非梵本傳譯，
<lb ed="ZW" n="0409a06"/>置在僞中。存此一經，恐將乖也。其名或云「僧法尼」、或
<lb ed="ZW" n="0409a07"/>云「尼僧法」。此之「尼」字，或上或下。故使然也。祐是
<lb ed="ZW" n="0409a08"/>齊人，錄中不載。故知餘錄並誤。</p>
<lb ed="ZW" n="0409a09"/><p xml:id="pZW09p0409a0901">周入藏中有《益意經》兩卷，尋其文義，亦涉人謀。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0409002" n="0409002"/>下
<lb ed="ZW" n="0409a10"/>卷初有一紙半許，文與前卷末文句全同。其益意菩薩兩重受
<lb ed="ZW" n="0409a11"/>記，名字、國土各異不同。諸經之中皆無此類。故編疑品，
<lb ed="ZW" n="0409a12"/>更訪眞經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0409003" n="0409003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0409a13"/>
<lb ed="ZW" n="0409a14"/><p xml:id="pZW09p0409a1401">上述記述表達了兩重意思。首先，他指出諸經錄記載的
<lb ed="ZW" n="0409a15"/>所謂僧法尼翻譯的二卷本《益意經》實際是江泌女子僧法誦
<lb ed="ZW" n="0409a16"/>出本，不應列爲眞經。所以將它從《大周錄》的異譯本中刪
<lb ed="ZW" n="0409a17"/>除，祗承認一卷本、三卷本兩種《益意經》。其次，他提出
<lb ed="ZW" n="0409a18"/>《大周錄》所收的兩卷本《益意經》可疑。他介紹了該經的
<lb ed="ZW" n="0409a19"/>主要內容，卽益意菩薩的兩重受記。認爲「尋其文義，亦涉
<lb ed="ZW" n="0409a20"/>人謀」，主張「故編疑品，更訪眞經」，卽認爲該經可能是
<lb ed="ZW" n="0409a21"/>以假亂眞的「疑經」，不排除另外可能存在著眞經，要再尋
<lb ed="ZW" n="0409a22"/>訪。在這裡，智昇比較謹愼，沒有將自己親眼見到的這部二
<lb ed="ZW" n="0409a23"/>卷本直接判定爲是僧法誦本。因爲，如果確定爲僧法誦本，
<lb ed="ZW" n="0409a24"/>那就應該是僞經，而不是「疑經」了。而該經是否僞經，智
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0410a" n="0410a"/>
<lb ed="ZW" n="0410a01"/>昇覺得還拿不定主意。果然，在《開元錄》卷十八的「疑惑
<lb ed="ZW" n="0410a02"/>再詳錄」中，他又收入該經：</p>
<lb ed="ZW" n="0410a03"/>
<lb ed="ZW" n="0410a04"/><p xml:id="pZW09p0410a0401">《益意經》，二卷。僧法尼誦中有《益意經》二卷，疑
<lb ed="ZW" n="0410a05"/>此經是。</p>
<lb ed="ZW" n="0410a06"/><p xml:id="pZW09p0410a0601">右……《大周錄》中編之入藏。尋閱文句亦涉人情。事
<lb ed="ZW" n="0410a07"/>須重詳，且編疑錄。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0410001" n="0410001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0410a08"/>
<lb ed="ZW" n="0410a09"/><p xml:id="pZW09p0410a0901">從上述文字，可以看出智昇非常爲難。一方面懷疑這兩
<lb ed="ZW" n="0410a10"/>卷經就是僧法誦出經，另一方面又不能確證。從所得經文內
<lb ed="ZW" n="0410a11"/>容看，「亦涉人情」，就是好像有後人編造的跡象，但也不
<lb ed="ZW" n="0410a12"/>敢遽然下決定，說它一定是僞經。萬一說錯，豈不有謗佛的
<lb ed="ZW" n="0410a13"/>嫌疑？祗好說「事須重詳，且編疑錄」。</p>
<lb ed="ZW" n="0410a14"/><p xml:id="pZW09p0410a1401">僧法誦的這部《益意經》，至此就完全淸楚了。僧祐實
<lb ed="ZW" n="0410a15"/>際得到了這部經，但自己並沒有意識到它就是僧法誦經。此
<lb ed="ZW" n="0410a16"/>後，這部經一直流傳著。雖然正統的經錄學家一般都排斥僧
<lb ed="ZW" n="0410a17"/>法誦經，不准它們入藏。但這部經糊裏糊塗地被當成是一個
<lb ed="ZW" n="0410a18"/>叫「法尼」的僧人所譯，所以沒有被銷毀，甚至在《大周錄》
<lb ed="ZW" n="0410a19"/>中入藏。直到智昇才基本搞淸這個問題。由於智昇將它趕出
<lb ed="ZW" n="0410a20"/>大藏經，所以亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0410a21"/><p xml:id="pZW09p0410a2101">11、《般若得經》，一卷。天監元年出，時年十三。智遠
<lb ed="ZW" n="0410a22"/>承旨。</p>
<lb ed="ZW" n="0410a23"/><p xml:id="pZW09p0410a2301">如前所說，《衆經別錄》已經著錄了僧法誦出的這部經
<lb ed="ZW" n="0410a24"/>典，作「佛說般若得道經，一卷。以般若爲萬行首爲宗。
<lb ed="ZW" n="0410a25"/>文」。這裡有一個問題，《般若得經》與《般若得道經》，名
<lb ed="ZW" n="0410a26"/>稱差一個字，兩者是同一部經嗎？其實兩者的確是同一部
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0411a" n="0411a"/>
<lb ed="ZW" n="0411a01"/>經。這個問題，祗要對照考察《法經錄》與《仁壽錄》就可
<lb ed="ZW" n="0411a02"/>以明白。</p>
<lb ed="ZW" n="0411a03"/><p xml:id="pZW09p0411a0301">先看《法經錄》。</p>
<lb ed="ZW" n="0411a04"/><p xml:id="pZW09p0411a0401">在法經等人所撰的《衆經目錄》（以下簡稱《法經錄》）
<lb ed="ZW" n="0411a05"/>卷二之「大乘修多羅藏錄第一･衆經疑惑五」中，載有疑僞
<lb ed="ZW" n="0411a06"/>經「般若得經，一卷」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0411001" n="0411001"/>。而在「衆經僞妄六」中又載：「般
<lb ed="ZW" n="0411a07"/>若得經，一卷。梁天監元年出。時年十三歲。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0411002" n="0411002"/>兩部經，
<lb ed="ZW" n="0411a08"/>同一個名稱，爲什麼一部歸入「疑惑」，一部歸入「僞妄」
<lb ed="ZW" n="0411a09"/>呢？問題還要追索到《出三藏記集》。</p>
<lb ed="ZW" n="0411a10"/><p xml:id="pZW09p0411a1001">《出三藏記集》在「僧法尼所誦出經入疑錄」中著錄了
<lb ed="ZW" n="0411a11"/>《般若得經》之外，在卷四的「失譯雜經錄」之無本錄中，
<lb ed="ZW" n="0411a12"/>也著錄了這部經，作「波若得經，一卷」。「般」、「波」
<lb ed="ZW" n="0411a13"/>在此相通，證明該《般若得經》與前述《益意經》等一樣，
<lb ed="ZW" n="0411a14"/>實際也已經被僧祐收集到，只是僧祐同樣沒有意識到它屬於
<lb ed="ZW" n="0411a15"/>僧法誦出經，把它也歸入失譯經。《法經錄》的特點之一就
<lb ed="ZW" n="0411a16"/>是嚴於眞僞之別。顯然，法經等發現該經與僧法誦出經中的
<lb ed="ZW" n="0411a17"/>《般若得經》同名，本身的來歷又不淸。懷疑它就是僧法誦
<lb ed="ZW" n="0411a18"/>出經。所以歸入「疑惑」，以供再考。</p>
<lb ed="ZW" n="0411a19"/><p xml:id="pZW09p0411a1901">再看《仁壽錄》（隋仁壽年間所撰的《衆經目錄》，故
<lb ed="ZW" n="0411a20"/>稱）。</p>
<lb ed="ZW" n="0411a21"/><p xml:id="pZW09p0411a2101">《仁壽錄》卷四「疑僞」部分，有這樣兩條著錄：</p>
<lb ed="ZW" n="0411a22"/><p xml:id="pZW09p0411a2201">「《般若得道經》，一卷。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0411003" n="0411003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0411a23"/><p xml:id="pZW09p0411a2301">「《般若得經》，一卷。梁天監元年出。時年十三歲。」
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0412a" n="0412a"/>
<lb ed="ZW" n="0412a01"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0412001" n="0412001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0412a02"/>
<lb ed="ZW" n="0412a03"/><p xml:id="pZW09p0412a0301">將《仁壽錄》中《般若得道經》及其前後同時著錄的諸
<lb ed="ZW" n="0412a04"/>經與《法經錄》「疑惑五」中的《般若得經》及其前後同時
<lb ed="ZW" n="0412a05"/>著錄的諸經相比較。可知這兩部經實際是同一部。這說明《般
<lb ed="ZW" n="0412a06"/>若得經》另有一個名字，叫《般若得道經》。不少經典，《法
<lb ed="ZW" n="0412a07"/>經錄》作爲疑惑待勘的，《仁壽錄》一槪作爲疑僞經，予以
<lb ed="ZW" n="0412a08"/>貶斥。反映了更加嚴厲的態度。《般若得經》也是被貶斥的
<lb ed="ZW" n="0412a09"/>典籍之一。</p>
<lb ed="ZW" n="0412a10"/><p xml:id="pZW09p0412a1001">値得注意的是，《歷代三寶記》也著錄了這部《般若得
<lb ed="ZW" n="0412a11"/>道經》，當作是漢代失譯經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0412002" n="0412002"/>不僅如此，還收入「入藏錄」。
<lb ed="ZW" n="0412a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0412003" n="0412003"/>這證明直到隋代，這部經還在流傳。</p>
<lb ed="ZW" n="0412a13"/><p xml:id="pZW09p0412a1301">其後，該經被《古今譯經圖記》卷一作爲漢代的失譯經
<lb ed="ZW" n="0412a14"/>著錄，並稱它「雖不知譯人，經是正經。校讎梵文，允合眞
<lb ed="ZW" n="0412a15"/>理。還依舊錄，附之後漢。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0412004" n="0412004"/>《大周刊定衆經目錄》卷十
<lb ed="ZW" n="0412a16"/>一依據《房錄》擬定它失譯經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0412005" n="0412005"/>但在卷十五又判定它爲疑
<lb ed="ZW" n="0412a17"/>僞經。自相矛盾，但未入藏。《開元釋敎錄》卷十八的「僞
<lb ed="ZW" n="0412a18"/>妄亂眞錄」收入此經，這樣紀錄：</p>
<lb ed="ZW" n="0412a19"/>
<lb ed="ZW" n="0412a20"/><p xml:id="pZW09p0412a2001">《般若得道經》，一卷。《法經錄》云《般若得經》。或
<lb ed="ZW" n="0412a21"/>可《般若得經》卽是僧法尼所誦者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0412006" n="0412006"/></p>
<lb ed="ZW" n="0412a22"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0413a" n="0413a"/>
<lb ed="ZW" n="0413a01"/><p xml:id="pZW09p0413a0101">智昇謹愼地指出它與僧法誦出經的關係，沒有作正式判
<lb ed="ZW" n="0413a02"/>斷。但是，由於智昇把它歸爲「僞妄亂眞錄」，從此此經失
<lb ed="ZW" n="0413a03"/>去正統地位，漸漸亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0413a04"/><p xml:id="pZW09p0413a0401">總之，《般若得經》，又名《般若得道經》。內容是講般
<lb ed="ZW" n="0413a05"/>若爲萬行首。《道安錄》沒有著錄。《別錄》作失譯，判作大
<lb ed="ZW" n="0413a06"/>乘經收歸入藏。《祐錄》著錄爲失譯經。《法經錄》判爲疑經。
<lb ed="ZW" n="0413a07"/>《房錄》判爲漢代失譯眞經，並入藏。《仁壽錄》判爲疑僞
<lb ed="ZW" n="0413a08"/>經。《古今譯經圖記》判作失譯眞經。《大周錄》著錄自相矛
<lb ed="ZW" n="0413a09"/>盾。《開元錄》判作僞經。該經在隋代還在流傳。</p>
<lb ed="ZW" n="0413a10"/><p xml:id="pZW09p0413a1001">12、《華嚴瓔珞經》，一卷。天監元年出，時年十三。智
<lb ed="ZW" n="0413a11"/>遠承旨。</p>
<lb ed="ZW" n="0413a12"/><p xml:id="pZW09p0413a1201">《華嚴瓔珞經》的情況與《般若得經》的情況基本相似。</p>
<lb ed="ZW" n="0413a13"/><p xml:id="pZW09p0413a1301">最早著錄該經的是《衆經別錄》，作「佛說花嚴瓔珞經，
<lb ed="ZW" n="0413a14"/>一卷。以菩薩空有二觀神通爲宗。文」。其後《出三藏記集》
<lb ed="ZW" n="0413a15"/>在將僧法誦出經當作疑經進行著錄的同時，在卷四「失譯雜
<lb ed="ZW" n="0413a16"/>經錄」中又著錄了該經，作「華嚴瓔珞經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0413001" n="0413001"/>，一卷。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0413002" n="0413002"/>値得
<lb ed="ZW" n="0413a17"/>注意的是，該經還被齊太宰竟陵文宣王收入所編《法集錄》
<lb ed="ZW" n="0413a18"/>中。作「華嚴瓔珞，二卷。右第三帙」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0413003" n="0413003"/>。並在《法集錄序》
<lb ed="ZW" n="0413a19"/>中提到這部經，稱：「是以淨住命氏，啓入道之門。華嚴瓔
<lb ed="ZW" n="0413a20"/>珞，標出世之術。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0413004" n="0413004"/>所謂「淨住」，指的是收爲《法集錄》
<lb ed="ZW" n="0413a21"/>第一部著作的《淨住子》，十卷。而說《華嚴瓔珞經》「標
<lb ed="ZW" n="0413a22"/>出世之術」，則與《衆經別錄》所說的「以菩薩空有二觀神
<lb ed="ZW" n="0413a23"/>通爲宗」基本相合。說明該經當時不但流通，而且受到人們
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0414a" n="0414a"/>
<lb ed="ZW" n="0414a01"/>的重視。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a02"/><p xml:id="pZW09p0414a0201">《法經錄》除了在僧法誦出經中著錄該經外，別無著
<lb ed="ZW" n="0414a03"/>錄。但《歷代三寶記》則將《華嚴瓔珞經》一卷與《般若得
<lb ed="ZW" n="0414a04"/>經》一起著錄爲漢代失譯經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414001" n="0414001"/>從<name role="" type="person">費長房</name>對這些經典的解釋
<lb ed="ZW" n="0414a05"/>可知，他誤解了僧祐錄的體例，從而把僧祐的失譯經判定爲
<lb ed="ZW" n="0414a06"/>漢代失譯。《大唐內典錄》依然承襲《歷代三寶記》的著錄，
<lb ed="ZW" n="0414a07"/>將該經作爲漢代失譯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414002" n="0414002"/>這種觀點又爲《古今譯經圖記》卷
<lb ed="ZW" n="0414a08"/>一所繼承。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414003" n="0414003"/>《大周錄》也把它當作漢代失譯經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414004" n="0414004"/>可以認爲，
<lb ed="ZW" n="0414a09"/>由於該經在隋代已經亡佚，所以後代經錄判其爲漢代失譯，
<lb ed="ZW" n="0414a10"/>祗是照抄前代經錄的記載而已。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a11"/><p xml:id="pZW09p0414a1101">仍然是智昇發現了這一問題。他在《開元錄》卷一著錄
<lb ed="ZW" n="0414a12"/>了《華嚴瓔珞經》與《般若得經》，然後注曰：「已上二經，
<lb ed="ZW" n="0414a13"/>僧法尼誦出。亦在僞錄。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414005" n="0414005"/>指出所謂失譯《華嚴瓔珞經》
<lb ed="ZW" n="0414a14"/>就是僧法誦出經。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a15"/><p xml:id="pZW09p0414a1501">13、《踰陀衛經》，一卷。天監四年臺內華光殿出，時年
<lb ed="ZW" n="0414a16"/>十六。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a17"/><p xml:id="pZW09p0414a1701">該經情況比較簡單。《出三藏記集》其餘部分未收。其
<lb ed="ZW" n="0414a18"/>他經錄大體依據《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，
<lb ed="ZW" n="0414a19"/>但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡
<lb ed="ZW" n="0414a20"/>佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a21"/><p xml:id="pZW09p0414a2101">14、《阿那含經》，二卷。天監四年出，時年十六。</p>
<lb ed="ZW" n="0414a22"/><p xml:id="pZW09p0414a2201">與《益意經》一樣，《阿那含經》也被僧祐著錄在「失
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0415a" n="0415a"/>
<lb ed="ZW" n="0415a01"/>譯雜經錄」的有譯本部分中。並與《益意經》排列在一起，
<lb ed="ZW" n="0415a02"/>作「阿那含經，二卷。益意經，二卷」。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0415001" n="0415001"/>但《法經錄》著
<lb ed="ZW" n="0415a03"/>錄時，也發現它的可疑，於是像對待《般若得經》一樣，把
<lb ed="ZW" n="0415a04"/>它歸入卷二的「衆經疑惑」。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0415002" n="0415002"/>《歷代三寶記》在處理這批
<lb ed="ZW" n="0415a05"/>失譯經時，則按照自己的判斷，將該經當作晉代失譯，著錄
<lb ed="ZW" n="0415a06"/>在卷七。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0415003" n="0415003"/>但有意思的是，除了上述僧法誦出《阿那含經》、
<lb ed="ZW" n="0415a07"/>漢代失譯《阿那含經》外，《歷代三寶記》卷十又著錄了一
<lb ed="ZW" n="0415a08"/>部同名的《阿那含經》：</p>
<lb ed="ZW" n="0415a09"/>
<lb ed="ZW" n="0415a10"/><p xml:id="pZW09p0415a1001">《阿那含經》，二卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0415a11"/><p xml:id="pZW09p0415a1101">……</p>
<lb ed="ZW" n="0415a12"/><p xml:id="pZW09p0415a1201">右一十四部，合三十六卷。文帝元嘉四年，涼州沙門釋
<lb ed="ZW" n="0415a13"/>智嚴，弱冠出家，遊方博學。遂於西域，遇得前經梵本。齎
<lb ed="ZW" n="0415a14"/>來達到楊都，於枳園寺共寶雲出。嚴之神德，備《高僧傳》，
<lb ed="ZW" n="0415a15"/>不復委載。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0415004" n="0415004"/></p>
<lb ed="ZW" n="0415a16"/>
<lb ed="ZW" n="0415a17"/><p xml:id="pZW09p0415a1701">這樣，不計僧法誦出經，就出現了二部《阿那含經》，
<lb ed="ZW" n="0415a18"/>都是兩卷。但是《出三藏記集》的「入藏錄」卻祗收了一部，
<lb ed="ZW" n="0415a19"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0415005" n="0415005"/>由於《房錄》的「入藏錄」都不附譯著者名，所以就不知
<lb ed="ZW" n="0415a20"/>所收者到底是哪一部。《仁壽錄》卷四「疑僞錄」著錄「《阿
<lb ed="ZW" n="0415a21"/>那含經》，二卷」。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0415006" n="0415006"/>也沒有說明到底是哪一種。《大唐內典
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0416a" n="0416a"/>
<lb ed="ZW" n="0416a01"/>錄》的著錄與《歷代三寶記》一樣，著錄了失譯二卷本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416001" n="0416001"/>與
<lb ed="ZW" n="0416a02"/>智嚴譯二卷本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416002" n="0416002"/>。但沒有收歸入藏。《古今譯經圖紀》也分別
<lb ed="ZW" n="0416a03"/>著錄失譯本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416003" n="0416003"/>與智嚴譯本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416004" n="0416004"/>。《大周錄》卷七收入智嚴本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416005" n="0416005"/>，卷
<lb ed="ZW" n="0416a04"/>十一著錄失譯本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416006" n="0416006"/>。但入藏錄中同樣不收。</p>
<lb ed="ZW" n="0416a05"/><p xml:id="pZW09p0416a0501">智昇怎麼處理這三種《阿那含經》呢？</p>
<lb ed="ZW" n="0416a06"/><p xml:id="pZW09p0416a0601">《開元錄》卷三對《房錄》中的東晉失譯經進行了淸理，
<lb ed="ZW" n="0416a07"/>指出其中51部都有問題。《阿那含經》也在其中。稱：</p>
<lb ed="ZW" n="0416a08"/>
<lb ed="ZW" n="0416a09"/><p xml:id="pZW09p0416a0901">《阿那含經》，二卷。（宋智嚴譯。僞錄亦有。）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416007" n="0416007"/></p>
<lb ed="ZW" n="0416a10"/>
<lb ed="ZW" n="0416a11"/><p xml:id="pZW09p0416a1101">在這裡，智昇完全否定了《房錄》將《阿那含經》當作
<lb ed="ZW" n="0416a12"/>東晉失譯的觀點，認爲該經或者是智嚴譯；或者是僞經，也
<lb ed="ZW" n="0416a13"/>就是僧法誦出經；並非失譯。這實際連帶指出了《出三藏記
<lb ed="ZW" n="0416a14"/>集》把《阿那含經》當失譯經的錯誤。在《開元錄》卷五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416008" n="0416008"/>、
<lb ed="ZW" n="0416a15"/>及卷十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416009" n="0416009"/>智昇都著錄了智嚴翻譯的《阿那含經》。但同時指
<lb ed="ZW" n="0416a16"/>出，該經闕本，智昇本人從來沒有見過。關於智嚴的譯經，
<lb ed="ZW" n="0416a17"/>應該說存在不少疑點。本文限於篇幅，無法詳述，留待將來
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0417a" n="0417a"/>
<lb ed="ZW" n="0417a01"/>另文叙述。但智昇的確見過一本《阿那含經》，見《開元錄》
<lb ed="ZW" n="0417a02"/>卷十八「僞妄亂眞錄」：</p>
<lb ed="ZW" n="0417a03"/>
<lb ed="ZW" n="0417a04"/><p xml:id="pZW09p0417a0401">《阿那含經》，二卷。（余親見一本，一卷成部。亦是人
<lb ed="ZW" n="0417a05"/>造。）</p>
<lb ed="ZW" n="0417a06"/><p xml:id="pZW09p0417a0601">右按長房等代錄及失譯錄，俱有此經。僧法尼誦中復有
<lb ed="ZW" n="0417a07"/>《阿那含經》二卷。卽並無本詮定，眞僞難分。且各存其目。
<lb ed="ZW" n="0417a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0417001" n="0417001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0417a09"/>
<lb ed="ZW" n="0417a10"/><p xml:id="pZW09p0417a1001">智昇看到的是一卷本。古代，由於紙張、抄寫等原因，
<lb ed="ZW" n="0417a11"/>諸經卷數略有參差本不足怪。如上所述，其實智昇已經傾向
<lb ed="ZW" n="0417a12"/>把該一卷本判爲僧法誦出經，但表述時仍然非常謹愼。我的
<lb ed="ZW" n="0417a13"/>看法，所謂失譯，本來就不存在；所謂智嚴本，也是子虛烏
<lb ed="ZW" n="0417a14"/>有。《阿那含經》祗有一種，就是僧法誦出本，原爲兩卷，
<lb ed="ZW" n="0417a15"/>但智昇看到時演變爲一卷。開元以後亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0417a16"/><p xml:id="pZW09p0417a1601">15、《妙音師子吼經》，三卷。天監四年出，時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0417002" n="0417002"/>年十六。
<lb ed="ZW" n="0417a17"/>借張家。</p>
<lb ed="ZW" n="0417a18"/><p xml:id="pZW09p0417a1801">這是僧祐當初親眼目睹的唯一的一部僧法誦出經。這裡
<lb ed="ZW" n="0417a19"/>的「張家」自然已經不可考，但說明當時佛經流通的方式之
<lb ed="ZW" n="0417a20"/>一，是個人之間的傳抄。《出三藏記集》其餘部分未收該經。
<lb ed="ZW" n="0417a21"/>其他經錄大體依據《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此
<lb ed="ZW" n="0417a22"/>經，但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧法以後不
<lb ed="ZW" n="0417a23"/>久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0417a24"/><p xml:id="pZW09p0417a2401">16、《出乘師子吼經》，一卷。天監三年出，時年十五。</p>
<lb ed="ZW" n="0417a25"/><p xml:id="pZW09p0417a2501">《出三藏記集》其餘部分未收此經。其他經錄大體依據
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0418a" n="0418a"/>
<lb ed="ZW" n="0418a01"/>《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見
<lb ed="ZW" n="0418a02"/>到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0418a03"/><p xml:id="pZW09p0418a0301">17、《勝鬘經》，一卷。永元元年出，時年九歲。</p>
<lb ed="ZW" n="0418a04"/><p xml:id="pZW09p0418a0401">《勝鬘經》本是一部重要的大乘經典，它的翻譯情況比
<lb ed="ZW" n="0418a05"/>較淸楚。歷史上共三譯：</p>
<lb ed="ZW" n="0418a06"/><p xml:id="pZW09p0418a0601">第一譯，《勝鬘經》，一卷。亦云《勝鬘師子吼一乘大方
<lb ed="ZW" n="0418a07"/>便經》，北涼天竺三藏曇無讖譯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0418001" n="0418001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0418a08"/><p xml:id="pZW09p0418a0801">第二譯，《勝鬘師子吼一乘大方便方廣經》，一卷。亦直
<lb ed="ZW" n="0418a09"/>云《勝鬘經》。宋天竺三藏心那<name role="" type="person">跋陀羅</name>譯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0418002" n="0418002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0418a10"/><p xml:id="pZW09p0418a1001">第三譯，《大寶積經<name role="" type="person">勝鬘夫人</name>會》，一卷。大唐三藏菩提
<lb ed="ZW" n="0418a11"/>流志譯。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0418003" n="0418003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0418a12"/><p xml:id="pZW09p0418a1201">上述三譯，第一譯譯經亡佚，後兩譯收在大藏經中。</p>
<lb ed="ZW" n="0418a13"/><p xml:id="pZW09p0418a1301">至於僧法誦出的《勝鬘經》，《出三藏記集》其餘部分未
<lb ed="ZW" n="0418a14"/>收此經。其他經錄大體依據《出三藏記集》，在僧法誦出經
<lb ed="ZW" n="0418a15"/>中著錄此經，但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧
<lb ed="ZW" n="0418a16"/>法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0418a17"/><p xml:id="pZW09p0418a1701">18、《優曇經》，一卷。永元元年出，時年九歲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0418004" n="0418004"/></p>
<lb ed="ZW" n="0418a18"/><p xml:id="pZW09p0418a1801">《出三藏記集》其餘部分未收此經。其他經錄大體依據
<lb ed="ZW" n="0418a19"/>《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見
<lb ed="ZW" n="0418a20"/>到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0418a21"/><p xml:id="pZW09p0418a2101">19、《妙莊嚴經》，四卷。永元元年出，時年九歲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0418005" n="0418005"/></p>
<lb ed="ZW" n="0418a22"/><p xml:id="pZW09p0418a2201">《出三藏記集》其餘部分未收此經。其他經錄大體依據
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0419a" n="0419a"/>
<lb ed="ZW" n="0419a01"/>《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見
<lb ed="ZW" n="0419a02"/>到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a03"/><p xml:id="pZW09p0419a0301">20、《維摩經》，一卷。江家出。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a04"/><p xml:id="pZW09p0419a0401">《維摩經》的情況與《勝鬘經》相同。這是一部重要的
<lb ed="ZW" n="0419a05"/>大乘經典，前後多次翻譯，有闕有存。按照《開元錄》卷十
<lb ed="ZW" n="0419a06"/>一、卷十四的記載，情況如下：</p>
<lb ed="ZW" n="0419a07"/><p xml:id="pZW09p0419a0701">《古維摩詰經》，二卷。後漢臨淮沙門嚴佛調譯。第一
<lb ed="ZW" n="0419a08"/>譯。闕。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a09"/><p xml:id="pZW09p0419a0901">《維摩詰經》，二卷，或三卷。吳月支優婆塞<name role="" type="person">支謙</name>譯。
<lb ed="ZW" n="0419a10"/>第二譯。存。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a11"/><p xml:id="pZW09p0419a1101">《異毘摩羅詰經》，三卷。（祐云《異維摩詰》，或作「思」
<lb ed="ZW" n="0419a12"/>字，或二卷）西晉西域優婆塞<name role="" type="person">竺叔蘭</name>譯。第三譯。闕。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a13"/><p xml:id="pZW09p0419a1301">《維摩詰所說法門經》，一卷。（或云《維摩詰經》）西
<lb ed="ZW" n="0419a14"/>晉三藏<name role="" type="person">竺法護</name>譯。第四譯。（謹按：《僧祐錄》中更有刪《維
<lb ed="ZW" n="0419a15"/>摩詰經》，一卷。亦云<name role="" type="person">竺法護</name>譯。下注云：「祐意謂先出《維
<lb ed="ZW" n="0419a16"/>摩》繁重，護刪出逸偈也。」今意與前無異，故不別存。又
<lb ed="ZW" n="0419a17"/>《周錄》中更有《毘摩羅詰經》，二卷。亦云吳黃武年<name role="" type="person">支謙</name>
<lb ed="ZW" n="0419a18"/>譯。出《長房錄》。撿《長房錄》無此經名。《周錄》誤也。）
<lb ed="ZW" n="0419a19"/>闕。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a20"/><p xml:id="pZW09p0419a2001">《維摩詰經》，四卷。東晉西域三藏祇多蜜譯。第五譯。
<lb ed="ZW" n="0419a21"/>闕。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a22"/><p xml:id="pZW09p0419a2201">《維詰所說經》，三卷。（一名《不可思議解脫》，或直
<lb ed="ZW" n="0419a23"/>云《維摩詰經》。）姚秦三藏鳩摩羅什譯。第六譯。存。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a24"/><p xml:id="pZW09p0419a2401">《說<name role="" type="person">無垢稱</name>經》，六卷。大唐三藏<name role="" type="person">玄奘</name>譯。出《內典錄》。
<lb ed="ZW" n="0419a25"/>第七譯。存。</p>
<lb ed="ZW" n="0419a26"/><p xml:id="pZW09p0419a2601">此外，智昇還指出：「其西晉沙門<name role="" type="person">支敏度</name>，合一支兩竺
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0420a" n="0420a"/>
<lb ed="ZW" n="0420a01"/>三本共爲五卷者，以非別翻，又闕本，故不存之。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0420001" n="0420001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0420a02"/><p xml:id="pZW09p0420a0201">至於僧法誦出《維摩經》，《出三藏記集》其餘部分未收。
<lb ed="ZW" n="0420a03"/>其他經錄大體依據《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此
<lb ed="ZW" n="0420a04"/>經，但均未著錄見到經本。由此看來，這部經在僧法以後不
<lb ed="ZW" n="0420a05"/>久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0420a06"/><p xml:id="pZW09p0420a0601">21、《序七世經》，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0420a07"/><p xml:id="pZW09p0420a0701">《出三藏記集》其餘部分未收此經。其他經錄大體依據
<lb ed="ZW" n="0420a08"/>《出三藏記集》，在僧法誦出經中著錄此經，但均未著錄見
<lb ed="ZW" n="0420a09"/>到經本。由此看來，這部經在僧法以後不久亡佚。</p>
<lb ed="ZW" n="0420a10"/><p xml:id="pZW09p0420a1001">上述21部經典，誦出後便在民間流傳，得到轟動的效
<lb ed="ZW" n="0420a11"/>果，乃至驚動梁武帝。但是，當時的流傳方式是在民間借本
<lb ed="ZW" n="0420a12"/>抄寫，以致像僧祐這樣的大師登門拜訪，也不能得到經本。
<lb ed="ZW" n="0420a13"/>當然，這大槪也是江泌家唯恐僧祐得本後，會不利於僧法的
<lb ed="ZW" n="0420a14"/>緣故。所以僧祐只能曲折地通過「張家」得到一部《妙音師
<lb ed="ZW" n="0420a15"/>子吼經》。由於這一原因，僧祐從其他途徑得到或得知《益
<lb ed="ZW" n="0420a16"/>意經》、《般若得經》、《華嚴瓔珞經》、《阿那含經》等四部，
<lb ed="ZW" n="0420a17"/>也不知道它們就是僧法誦出經。把它們錯誤地著錄在「失譯
<lb ed="ZW" n="0420a18"/>雜經錄」中，從而引起後代的誤解。</p>
<lb ed="ZW" n="0420a19"/><p xml:id="pZW09p0420a1901">造成誤解的另一個重大原因是<name role="" type="person">費長房</name>的疏漏。僧祐的
<lb ed="ZW" n="0420a20"/>「失譯雜經錄」收經1306部，來源非常複雜。僧祐自己說：</p>
<lb ed="ZW" n="0420a21"/>
<lb ed="ZW" n="0420a22"/><p xml:id="pZW09p0420a2201">尋此錄失源，多有大經。詳其來也，豈天墜而地踊哉？
<lb ed="ZW" n="0420a23"/>將是漢魏時來，歲久錄亡。抑亦秦涼宣梵，成文屆止。或晉
<lb ed="ZW" n="0420a24"/>宋近出，忽而未詳。譯人之闕，殆由斯歟。尋大法運流世移，
<lb ed="ZW" n="0420a25"/>六代撰注群錄，獨見安公。以此無源，未足怪也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0420002" n="0420002"/></p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0421a" n="0421a"/>
<lb ed="ZW" n="0421a01"/>
<lb ed="ZW" n="0421a02"/><p xml:id="pZW09p0421a0201">這一段分析，應該說是很精辟的。但<name role="" type="person">費長房</name>編纂《歷代
<lb ed="ZW" n="0421a03"/>三寶記》時，如何處理這1306部經典呢？我們祗要看看他
<lb ed="ZW" n="0421a04"/>在《歷代三寶記》中的三條說明，卽可明白。</p>
<lb ed="ZW" n="0421a05"/><p xml:id="pZW09p0421a0501">《歷代三寶記》卷四：</p>
<lb ed="ZW" n="0421a06"/>
<lb ed="ZW" n="0421a07"/><p xml:id="pZW09p0421a0701">右一百二十五部，合一百四十八卷。並是僧祐律師《出
<lb ed="ZW" n="0421a08"/>三藏記》撰《古》、《舊》二錄，及道安失源幷新集所得失譯。
<lb ed="ZW" n="0421a09"/>諸經部卷甚廣，讎校群目，蕪穢者衆。出入相交，實難詮定。
<lb ed="ZW" n="0421a10"/>未睹經卷，空閱名題。有入有源，無入無譯。詳其初始，非
<lb ed="ZW" n="0421a11"/>不有由。旣涉年遠，故附此末。冀後博識，脫覿本流。希還
<lb ed="ZW" n="0421a12"/>收正，以爲有據。瀅澄法海，使靜濤波焉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0421001" n="0421001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0421a13"/>
<lb ed="ZW" n="0421a14"/><p xml:id="pZW09p0421a1401">《歷代三寶記》卷五：</p>
<lb ed="ZW" n="0421a15"/>
<lb ed="ZW" n="0421a16"/><p xml:id="pZW09p0421a1601">右一百一十部，合二百九十一卷。並是《古》、《舊》二
<lb ed="ZW" n="0421a17"/>錄失譯諸經。今結附此，以彰遠年，至所依據。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0421002" n="0421002"/></p>
<lb ed="ZW" n="0421a18"/>
<lb ed="ZW" n="0421a19"/><p xml:id="pZW09p0421a1901">《歷代三寶記》卷七：</p>
<lb ed="ZW" n="0421a20"/>
<lb ed="ZW" n="0421a21"/><p xml:id="pZW09p0421a2101">右五十三經，合五十七卷。並是僧祐《三藏集記》新集
<lb ed="ZW" n="0421a22"/>失譯，見有經本者。凡八百四十六部，合八百九十五卷。已
<lb ed="ZW" n="0421a23"/>外散入諸代世錄，所餘附此，爲晉下失源。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0421003" n="0421003"/></p>
<lb ed="ZW" n="0421a24"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW09.0077.0422a" n="0422a"/>
<lb ed="ZW" n="0422a01"/><p xml:id="pZW09p0422a0101">《房錄》的主體是代錄。<name role="" type="person">費長房</name>把《祐錄》的失譯經中
<lb ed="ZW" n="0422a02"/>那些自己以爲可以分判的諸經鑒別後，散入諸代錄。因剩下
<lb ed="ZW" n="0422a03"/>也必須按照代錄體例處理。便祗好分別爲漢代失譯、魏吳失
<lb ed="ZW" n="0422a04"/>譯、晉代失譯，歸入卷四、卷五、卷七。他自己也感到這樣
<lb ed="ZW" n="0422a05"/>並不妥當，所以說「冀後博識，脫覿本流。希還收正，以爲
<lb ed="ZW" n="0422a06"/>有據。瀅澄法海，使靜濤波焉」。但無論如何，這總給別人
<lb ed="ZW" n="0422a07"/>一個錯覺，以爲這些經就是這些朝代失譯的，從而造成混亂。</p>
<lb ed="ZW" n="0422a08"/><p xml:id="pZW09p0422a0801">另外，僧祐講的非常明白，《出三藏記集》的「失譯雜
<lb ed="ZW" n="0422a09"/>經錄」包含了從漢到晉宋諸多失譯經。但<name role="" type="person">費長房</name>卻把它們祗
<lb ed="ZW" n="0422a10"/>歸入晉以前。在《歷代三寶記》的宋齊梁代錄中，竟然沒有
<lb ed="ZW" n="0422a11"/>一部失譯經。這樣，就把大量後代所出經典的年代前移，造
<lb ed="ZW" n="0422a12"/>成又一種混亂。</p>
<lb ed="ZW" n="0422a13"/><p xml:id="pZW09p0422a1301">從上述考察也可以知道，智昇的《開元釋敎錄》所以得
<lb ed="ZW" n="0422a14"/>到人們的高度評價，不是偶然的。相比之下，道宣的《大唐
<lb ed="ZW" n="0422a15"/>內典錄》則實在有點「盛名之下，其實難副」。</p>
<lb ed="ZW" n="0422a16"/><p xml:id="pZW09p0422a1601">就僧法誦出經的流傳而言，它們不但在當時產生相當大
<lb ed="ZW" n="0422a17"/>的影響，如被載入《衆經別錄》予以流通；被木道賢上獻朝
<lb ed="ZW" n="0422a18"/>廷；被收入《法集錄》等等。其後，其中的《般若得經》、《阿
<lb ed="ZW" n="0422a19"/>那含經》（？）被《歷代三寶記》收歸入藏。《益意經》被《大
<lb ed="ZW" n="0422a20"/>周錄》收歸入藏。甚至直到開元年間仍然存在，被智昇所見。
<lb ed="ZW" n="0422a21"/>此時距離僧法的生活時代已經有200多年，我們不能不佩服
<lb ed="ZW" n="0422a22"/>宗敎力量的巨大。</p>
<lb ed="ZW" n="0422a23"/><p xml:id="pZW09p0422a2301">由於這些經典<anchor xml:id="nkr_note_add_0422a2301" n="0422a2301"/><anchor xml:id="beg0422a2301" n="0422a2301"/>譯<anchor xml:id="end0422a2301"/>經全部亡佚，我們現在無法對它們作出
<lb ed="ZW" n="0422a24"/>更爲詳細的研究。目前敦煌遺書的整理還沒有完成。我們寄
<lb ed="ZW" n="0422a25"/>希望於將來的發現。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0390a1401" to="#end0390a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">嗚</lem><rdg wit="#wit.orig">鳴</rdg></app>
<app from="#beg0407a1801" to="#end0407a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">士<note type="cf1">T49n2034_p0054a23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">土</rdg></app>
<app from="#beg0422a2301" to="#end0422a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">譯</lem><rdg wit="#wit.orig">益</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="zangwai-notes">
<head>方廣錩 校注</head>
<p>
<note n="0383001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383001">「七」，《大正藏》本作「一」，據校記改。</note>
<note n="0383002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0383002">「二」，《大正藏》本作「一」，據校記改。</note>
<note n="0384001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384001">「時」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0384002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384002">「永元元年出，時年九歲」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0384003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0384003">「永元元年出，時年九歲」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0385001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0385001">「四」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0385002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0385002">「經」，《大正藏》本作「定」，據校記改。</note>
<note n="0385003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0385003">「拾」，《大正藏》本作「合」，據校記改。</note>
<note n="0385004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0385004">《大正藏》，第55卷第40頁上至中。</note>
<note n="0385005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0385005">《南齊書》卷五十五，<name role="" type="person">中華書局</name>，1987年11月，第965頁。</note>
<note n="0389001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0389001">《大正藏》，第55卷第38頁中。</note>
<note n="0390001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390001">《大正藏》，第55卷第38頁下至39頁上。</note>
<note n="0390002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390002">《大正藏》，第55卷第39頁上。</note>
<note n="0392001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0392001">《大正藏》，第55卷第39頁上至中。</note>
<note n="0394001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0394001">《大正藏》，第55卷，第37頁下。</note>
<note n="0396001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396001">《大正藏》，第55卷第37頁中。</note>
<note n="0398001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0398001">《大正藏》，第55卷第127頁下。</note>
<note n="0399001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0399001">《大正藏》第49卷第97頁上。</note>
<note n="0400001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0400001">「匹」，《大正藏》本作「近」，據校記改。</note>
<note n="0400002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0400002">《大正藏》，第49卷第97頁上至中。</note>
<note n="0400003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0400003">《大正藏》，第49卷第97頁中。</note>
<note n="0401001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0401001">《大正藏》，第55卷第13頁中。</note>
<note n="0403001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0403001">《大正藏》，第49卷第98頁下。</note>
<note n="0403002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0403002">《大正藏》，第49卷第45頁上。</note>
<note n="0404001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404001">《大正藏》，第55卷第266頁上。</note>
<note n="0404002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404002">《大正藏》，第55卷第538頁下。</note>
<note n="0404003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404003">《大正藏》，第55卷第671頁下。</note>
<note n="0405001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0405001">《大正藏》，第55卷第22頁上。</note>
<note n="0405002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0405002">《大正藏》，第49卷第54頁上。</note>
<note n="0406001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0406001">《大正藏》，第49卷第70頁中。</note>
<note n="0406002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0406002">《大正藏》，第49卷第96頁中。</note>
<note n="0407001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0407001">《大正藏》，第55卷第401頁上。</note>
<note n="0408001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0408001">《大正藏》，第55卷第536頁下。</note>
<note n="0409001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0409001">「太」，《大正藏》本作「大」，據校記改。</note>
<note n="0409002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0409002">「謀」，《大正藏》本作「疑」，據校記改。</note>
<note n="0409003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0409003">《大正藏》，第55卷第632頁下。</note>
<note n="0410001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0410001">《大正藏》，第55卷第671頁下。</note>
<note n="0411001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0411001">《大正藏》，第55卷第126頁中。</note>
<note n="0411002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0411002">《大正藏》，第55卷第127頁中。</note>
<note n="0411003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0411003">《大正藏》，第55卷第172頁下。</note>
<note n="0412001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412001">《大正藏》，第55卷第173頁下。</note>
<note n="0412002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412002">《大正藏》，第49卷第55頁中。</note>
<note n="0412003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412003">《大正藏》，第49卷第113頁下。</note>
<note n="0412004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412004">《大正藏》，第55卷第350頁中。</note>
<note n="0412005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412005">《大正藏》，第55卷第439頁下。</note>
<note n="0412006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412006">《大正藏》，第55卷第676頁下。</note>
<note n="0413001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413001">「經」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0413002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413002">《大正藏》，第55卷第29頁上。</note>
<note n="0413003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413003">《大正藏》，第55卷第85頁下。</note>
<note n="0413004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413004">《大正藏》，第55卷第85頁中。</note>
<note n="0414001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414001">《大正藏》，第49卷第55頁中。</note>
<note n="0414002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414002">《大正藏》，第55卷第223頁下。</note>
<note n="0414003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414003">《大正藏》，第55卷第351頁上。</note>
<note n="0414004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414004">《大正藏》，第55卷第438頁下。</note>
<note n="0414005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414005">《大正藏》，第55卷第485頁上。</note>
<note n="0415001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415001">《大正藏》，第55卷第22頁上。</note>
<note n="0415002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415002">《大正藏》，第55卷第126頁中。</note>
<note n="0415003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415003">《大正藏》，第49卷第74頁下。</note>
<note n="0415004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415004">《大正藏》，第49卷第90頁下。</note>
<note n="0415005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415005">《大正藏》，第49卷第112頁中。</note>
<note n="0415006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0415006">《大正藏》，第55卷第172頁下。</note>
<note n="0416001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416001">《大正藏》，第55卷第249頁上。</note>
<note n="0416002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416002">《大正藏》，第55卷第258頁上。</note>
<note n="0416003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416003">《大正藏》，第55卷第357頁下。</note>
<note n="0416004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416004">《大正藏》，第55卷第361頁下。</note>
<note n="0416005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416005">《大正藏》，第55卷第412頁下。</note>
<note n="0416006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416006">《大正藏》，第55卷第438頁中。</note>
<note n="0416007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416007">《大正藏》，第55卷第509頁下。</note>
<note n="0416008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416008">《大正藏》，第55卷第525頁上。</note>
<note n="0416009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416009">《大正藏》，第55卷第642頁下。</note>
<note n="0417001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0417001">《大正藏》，第55卷第675頁中。</note>
<note n="0417002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0417002">「時」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0418001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0418001">《大正藏》，第55卷第627頁下。</note>
<note n="0418002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0418002">《大正藏》，第55卷第587頁下。</note>
<note n="0418003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0418003">《大正藏》，第55卷第586頁中。</note>
<note n="0418004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0418004">「永元元年出，時年九歲」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0418005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0418005">「永元元年出，時年九歲」，《大正藏》本無，據校記補。</note>
<note n="0420001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0420001">《大正藏》，第55卷第629頁上。</note>
<note n="0420002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0420002">《大正藏》，第55卷第21頁下。</note>
<note n="0421001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0421001">《大正藏》，第49卷第55頁下。</note>
<note n="0421002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0421002">《大正藏》，第49卷第61頁中。</note>
<note n="0421003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0421003">《大正藏》，第49卷第74頁下。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0390a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0390a1401">嗚【CB】，鳴【藏外】</note>
<note n="0407a1801" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="ZW09.0407a18.10" target="#nkr_note_add_0407a1801">士【CB】，土【藏外】</note>
<note n="0422a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0422a2301">譯【CB】，益【藏外】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>